Een filosofische geschiedenis van de inhaligheid

Hebzucht lijkt in onze tijd genormaliseerd, greed is good. Hoe kunnen we ons er tegen te weer stellen en hoe moeten we onze markteconomie inrichten en onderhouden? Roel Jongeneel doet een studie.   Hebberige bankiers en speculanten waren schuldig aan de economische crisis van 2008, als je toenmalig minister van financiën Wouter Bos mocht geloven. Al snel sloeg de teneur om. Was de burger echt alleen maar een willoos slachtoffer geweest van egoïstische graaiende financiële […]

Friedrich Nietzsche blijft een gevaarlijke verleider

De Engelse schrijfster Sue Prideaux heeft het aangedurfd om aan de talloze publicaties over Nietzsches leven en werk een nieuwe biografie toe te voegen. Ze is daarbij niet over één nacht ijs gegaan, maar heeft grondig onderzoek verricht. Toch blijven volgens Hans Ester ook enkele belangrijke aspecten van Nietzsches werk onderbelicht.   Van alle Duitse filosofen uit de negentiende eeuw is Friedrich Nietzsche (1844-1900) het meest toegankelijk en daardoor levend gebleven. Deze toegankelijkheid is te […]

Beschadigde moraal – Een probleem voor de krijgsmacht en de samenleving

Problemen die militairen ervaren in oorlogsgebieden zijn ook van morele aard. Daarmee zijn ze zo specifiek dat ze niet gemedicaliseerd of getherapeutiseerd moeten worden, stelt Pieter Vos. Deze morele beschadiging is bovendien niet een zaak van individuele militairen maar ook van de samenleving en haar regering namens wie ze worden uitgezonden.   In zijn veelgeprezen roman The Yellow Birds beschrijft Kevin Powers indringend de oorlogservaringen van John Bartle, die als jonge militair in 2004 wordt […]

De vorm van vrijheid

Met onze leeskring hebben het boek van Paul Scheffer besproken. De auteur heeft ons aan het denken gezet. Ook heeft hij mijn mening over immigratie bijgesteld. Scheffer geeft aan dat een wereld zonder grenzen zijn ideaal is. Maar voorlopig is dat nog onbereikbaar. Deze zoektocht naar kosmopolitisme is niet nieuw. Erasmus was hier al mee aan het worstelen. Aan de ene kant gaf hij aan dat we de Turken moeten bestrijden, aan de andere kant […]

Naar een nieuw evenwicht tussen economie en ecologie in de landbouw

Roel Jongeneel, lid van de redactie van Soφie, schreef een nieuw boek over de toekomst van de Nederlandse landbouw. De toekomst van de landbouw staat op de agenda, van de politiek, van de boeren zelf, maar ook van burgers en buitenlui. Jongeneel levert in zijn boek een welkome bijdrage aan het debat. Hij presenteert die met nuance en met overtuiging.   Het boek van Jongeneel, Agricultuur in balans, is een mooie bundeling van het werk […]

Ongeneeslijk religieus

Klaas van der Zwaag

Toen Gerko Tempelman in Amsterdam wilde studeren, werd hij gewaarschuwd dat hij zijn geloof zou verliezen. Dat gebeurde ook, maar hij bleef toch niet los van God. De ondertitel van zijn boek is: “Hoe God verdween uit onze wereld/mijn leven en waarom steeds meer filosofen zeggen dat-ie terug is.” Die filosofen zijn de zogeheten ‘radicale theologen’, die vooral filosofisch te werk gaan. Zij vertegenwoordigen de variant van de ‘God-is-dood-theologen’ in de jaren zeventig, een groep […]

Ad den Besten. Deelbiografie 1923-1955

Klaas van der Zwaag

Een proefschrift over de christelijke dichter en literair criticus Ad den Besten (1923-2015). Ad den Besten groeide op in een hervormd gezin in Utrecht. Toen zijn ouders scheidden, moest zijn vader zijn functie als bestuurslid van het Christelijk Gymnasium in Utrecht opgeven. Hij zegde zijn lidmaatschap van de CHU op en werd lid van de NSB. Dat bepaalde de koers van vader en zoon. Ze werden beide pro-Duits gezind en Ad werd gegrepen door nationalistische […]

Snuf en de contraremonstranten

Schleiermacher schreef het boek Über die Religion; Reden an die Gebildeten unter ihren Verächtern: voor ontwikkelde mensen die de religie minachten. Religie zag hij als puur afhankelijkheidsgevoel, de basis waarop hij de theologie wilde optrekken. Schleiermachers schlechthinniges Abhängichkeitsgefühl associeer ik echter met honden en hondenbezitters, tot wier Verächtern ik mij reken. Religieuzen als volgzame honden met hangende oren? Er zijn uitzonderingen. Neem Snuf. De hond. Wie kent hem niet? Een Duitse herder met een enorm […]

Individualisering: het plotselinge einde van een uniek experiment (1)

Over opkomst en ondergang van de burgerlijke cultuur Nooit daarvoor en nooit daarna werden de belangen van individu en gemeenschap zo subtiel op elkaar afgestemd als in de burgerlijke cultuur, vindt Govert Buijs. Toch kwam er in de jaren zestig van de vorige eeuw terecht een tegenbeweging op gang. Deze beweging sloeg echter door. Hoe kunnen we in een periode van geradicaliseerde individualisering het christelijk geloof als kompas gebruiken en gemeenschap stichten? Hieronder een analyse […]

‘Van alle tijden en plaatsen’ – Individu en gemeenschap in herdenkingspraktijken

Herdenkingspraktijken veronderstellen dat de doden weliswaar dood zijn, maar tegelijk in zekere zin bestaan. Het christendom doet volgens Rik Peels recht aan deze intuïtie, maar voor hem is niet duidelijk hoe dat zit binnen een naturalistische wereldbeschouwing, die ervan uitgaat dat dode mensen niet bestaan.   Dido Elizabeth Belle werd geboren in 1761. Haar vader, Sir John Lindsay, was een witte officier in de Britse vloot. Haar moeder was een Afrikaanse slavin. Toen haar vader […]