Een filosofische geschiedenis van de inhaligheid

Hebzucht lijkt in onze tijd genormaliseerd, greed is good. Hoe kunnen we ons er tegen te weer stellen en hoe moeten we onze markteconomie inrichten en onderhouden? Roel Jongeneel doet een studie.   Hebberige bankiers en speculanten waren schuldig aan de economische crisis van 2008, als je toenmalig minister van financiën Wouter Bos mocht geloven. Al snel sloeg de teneur om. Was de burger echt alleen maar een willoos slachtoffer geweest van egoïstische graaiende financiële […]

Friedrich Nietzsche blijft een gevaarlijke verleider

De Engelse schrijfster Sue Prideaux heeft het aangedurfd om aan de talloze publicaties over Nietzsches leven en werk een nieuwe biografie toe te voegen. Ze is daarbij niet over één nacht ijs gegaan, maar heeft grondig onderzoek verricht. Toch blijven volgens Hans Ester ook enkele belangrijke aspecten van Nietzsches werk onderbelicht.   Van alle Duitse filosofen uit de negentiende eeuw is Friedrich Nietzsche (1844-1900) het meest toegankelijk en daardoor levend gebleven. Deze toegankelijkheid is te […]

De vorm van vrijheid

Met onze leeskring hebben het boek van Paul Scheffer besproken. De auteur heeft ons aan het denken gezet. Ook heeft hij mijn mening over immigratie bijgesteld. Scheffer geeft aan dat een wereld zonder grenzen zijn ideaal is. Maar voorlopig is dat nog onbereikbaar. Deze zoektocht naar kosmopolitisme is niet nieuw. Erasmus was hier al mee aan het worstelen. Aan de ene kant gaf hij aan dat we de Turken moeten bestrijden, aan de andere kant […]

Naar een nieuw evenwicht tussen economie en ecologie in de landbouw

Roel Jongeneel, lid van de redactie van Soφie, schreef een nieuw boek over de toekomst van de Nederlandse landbouw. De toekomst van de landbouw staat op de agenda, van de politiek, van de boeren zelf, maar ook van burgers en buitenlui. Jongeneel levert in zijn boek een welkome bijdrage aan het debat. Hij presenteert die met nuance en met overtuiging.   Het boek van Jongeneel, Agricultuur in balans, is een mooie bundeling van het werk […]

Ongeneeslijk religieus

Klaas van der Zwaag

Toen Gerko Tempelman in Amsterdam wilde studeren, werd hij gewaarschuwd dat hij zijn geloof zou verliezen. Dat gebeurde ook, maar hij bleef toch niet los van God. De ondertitel van zijn boek is: “Hoe God verdween uit onze wereld/mijn leven en waarom steeds meer filosofen zeggen dat-ie terug is.” Die filosofen zijn de zogeheten ‘radicale theologen’, die vooral filosofisch te werk gaan. Zij vertegenwoordigen de variant van de ‘God-is-dood-theologen’ in de jaren zeventig, een groep […]

Ad den Besten. Deelbiografie 1923-1955

Klaas van der Zwaag

Een proefschrift over de christelijke dichter en literair criticus Ad den Besten (1923-2015). Ad den Besten groeide op in een hervormd gezin in Utrecht. Toen zijn ouders scheidden, moest zijn vader zijn functie als bestuurslid van het Christelijk Gymnasium in Utrecht opgeven. Hij zegde zijn lidmaatschap van de CHU op en werd lid van de NSB. Dat bepaalde de koers van vader en zoon. Ze werden beide pro-Duits gezind en Ad werd gegrepen door nationalistische […]

De betekenis van de mythe

Wetenschap maakt de werkelijkheid beheersbaar, mythen maken de wereld bewoonbaar. Als het gaat om de zin van het leven, blijven mythen dus onmisbaar. Tot zover gaat Jan Hoogland mee met Petran Kockelkoren. Maar hoe kun je geloven in verhaaltjes die je met de rede van hun kracht hebt beroofd? Jan Hoogland zoekt zijn heil bij Pascal.   Wat is een mythe? Het gebruikelijke antwoord zal zijn: een dikwijls oud en verzonnen verhaal over goden, godinnen, […]

Nooit heb ik hen weergezien

Tijdens de geschiedenislessen op school heb ik weinig meegekregen van het drama dat zich heeft afgespeeld rond het Armeense volk; maar misschien heb ik toen niet goed opgelet. Het boek van Alexanian heeft me met mijn neus op de feiten gedrukt. Het doet sterk denken aan de ervaringen van een Holocaustoverlevende. Yervant Alexanian werd geboren in 1895, het jaar waarin de Hamidische bloedbaden plaatsvonden, waarbij zo’n tweehonderd- tot driehonderdduizend Armeniërs en Assyrische christenen tijdens pogroms […]

Economie door een theologische bril

Jurn de Vries schreef onlangs een boek over een breed scala aan economische vragen en zaken. Het begint met een excurs over de verhouding van de christelijke ethiek en de geest van het neokapitalisme. Dan volgt een hoofdstuk over economische ongelijkheid. Vervolgens komt in twee hoofdstukken de consument aan bod en wordt achtereenvolgens ingegaan op de ethiek van de consumptie en op het maken van schulden. Verder zijn er afzonderlijke hoofdstukken waarin de sociale verantwoordelijkheid […]

Eindtijddenken

In zijn boek Berichten uit het Feniksnest – Eindtijd of wedergeboorte gaat scheikundige, filosoof en schrijver André Klukhuhn in op het eindtijddenken van het Fin de Millénaire, de tweede millenniumwende in onze jaartelling. Ook de eerste rond het jaar 1000 riep de nodige eindtijdvisioenen op. Toen stonden die nog helemaal in het teken van de religieuze voorstellingswereld van die tijd. Nu zijn het vooral de seculiere eindtijdvisioenen die overheersen. Het referentiepunt van dit boek is […]