De betekenis van de mythe

Wetenschap maakt de werkelijkheid beheersbaar, mythen maken de wereld bewoonbaar. Als het gaat om de zin van het leven, blijven mythen dus onmisbaar. Tot zover gaat Jan Hoogland mee met Petran Kockelkoren. Maar hoe kun je geloven in verhaaltjes die je met de rede van hun kracht hebt beroofd? Jan Hoogland zoekt zijn heil bij Pascal.   Wat is een mythe? Het gebruikelijke antwoord zal zijn: een dikwijls oud en verzonnen verhaal over goden, godinnen, […]

Nooit heb ik hen weergezien

Tijdens de geschiedenislessen op school heb ik weinig meegekregen van het drama dat zich heeft afgespeeld rond het Armeense volk; maar misschien heb ik toen niet goed opgelet. Het boek van Alexanian heeft me met mijn neus op de feiten gedrukt. Het doet sterk denken aan de ervaringen van een Holocaustoverlevende. Yervant Alexanian werd geboren in 1895, het jaar waarin de Hamidische bloedbaden plaatsvonden, waarbij zo’n tweehonderd- tot driehonderdduizend Armeniërs en Assyrische christenen tijdens pogroms […]

Economie door een theologische bril

Jurn de Vries schreef onlangs een boek over een breed scala aan economische vragen en zaken. Het begint met een excurs over de verhouding van de christelijke ethiek en de geest van het neokapitalisme. Dan volgt een hoofdstuk over economische ongelijkheid. Vervolgens komt in twee hoofdstukken de consument aan bod en wordt achtereenvolgens ingegaan op de ethiek van de consumptie en op het maken van schulden. Verder zijn er afzonderlijke hoofdstukken waarin de sociale verantwoordelijkheid […]

Eindtijddenken

In zijn boek Berichten uit het Feniksnest – Eindtijd of wedergeboorte gaat scheikundige, filosoof en schrijver André Klukhuhn in op het eindtijddenken van het Fin de Millénaire, de tweede millenniumwende in onze jaartelling. Ook de eerste rond het jaar 1000 riep de nodige eindtijdvisioenen op. Toen stonden die nog helemaal in het teken van de religieuze voorstellingswereld van die tijd. Nu zijn het vooral de seculiere eindtijdvisioenen die overheersen. Het referentiepunt van dit boek is […]

Kunst en religie bij Vincent van Gogh

Klaas van der Zwaag

Vincent van Gogh was een sociaal én religieus bewogen kunstenaar. Henk de Jong laat zien hoe het werk van Thomas à Kempis, De navolging van Christus, zijn doorwerking heeft in de schilderijen van Van Gogh. Van Gogh voelde zich niet alleen door het boek aangesproken, maar heeft ook in letterlijke zin aan de roep tot navolgen van Christus gehoor willen geven. Van Gogh heeft eens gezegd dat hij naast de Bijbel slechts twee boeken nodig […]

Filosofie en religie als elkaars vijand

Klaas van der Zwaag

Een tegendraads geluid in de filosofie. De auteur, hispanoloog en historicus, betoogt dat het christendom geen rol meer speelt in universitaire vakgroepen en aanverwante kringen. Filosofie gaat niet meer over de grote metafysische vragen. Universiteiten zijn als bomen waarvan de stam en de wortels niet meer worden gekend. Het gevolg is een toenemende vertakking in steeds kleinere specialismen. Men weet steeds meer over steeds minder. “Men is verdwaald in de twijgen en bladeren. We zien […]

Een vonk van menselijkheid

Klaas van der Zwaag

Theo Witvliet vraagt aandacht voor de relevantie van Martin Bubers denken voor het humanisme, met name op het punt van werkelijke ontmoeting tussen mensen onderling en tussen mens en God. Volgens Buber heeft het moderne besef van eenzaamheid de menselijke existentie tot probleem gemaakt. Volgens de Joodse denker kan de mens als individu nooit tot zichzelf komen zonder de ander. De oerzonde van alle religies is de scheiding tussen leven in de wereld en leven […]

Christelijk geloof niet minder redelijk van seculier geloof

Klaas van der Zwaag

Bij je volle verstand is een apologetisch werk zoals we dat van Keller gewend zijn. De gepensioneerde predikant uit New York argumenteert vooral vanuit de redelijkheid van het geloof. Hij wil laten zien dat het christendom in alle opzichten het meest zinvolle leven biedt – emotioneel, cultureel en rationeel. Zinvol leven betekent dat je een doel hebt in je leven en de zekerheid dat je leven ertoe doet omdat je een doel dient dat boven […]

God en geld

Jan Prij schreef een boek over de verhouding tussen religie, politiek en economie. Hij wil duidelijk stelling nemen tegen het ‘Trumpvirus’. Daarbij gebruikt hij de mythe van Hermes, als boodschapper van de goden, als rode draad in zijn verhaal. Het gaat over de hermeneutiek. Hij bespreekt boeiende alternatieve figuren die de hemel met de aarde weten te verbinden: Moeder Teresa (‘Een heilige met rafelrandjes’), Martin Luther King (‘Onruststoker voor de gevestigde politieke orde’) en Fjodor […]

Boekbespreking 'Een sc'hoone tand bederft niet

Een schoone tand bederft niet

Ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van het Ivoren Kruis, de vereniging voor tandheelkundige voorlichting, schreef Huib Kalsbeek een lijvig boekwerk over de geschiedenis van die vereniging. Hij deed er zes jaar over. “Ik heb gemerkt hoe hachelijk het is om recente geschiedenis te beschrijven. Er spelen allerlei zakelijke en persoonlijke belangen een rol. Ik wilde gewoon alles opschrijven wat gebeurd is. Ook wat er fout ging. Ik ben zelf bijvoorbeeld bestuurslid geweest en juist […]