Geloven is kwetsbaar zijn: Augustinus over scepticisme

Aaron Ebert

Aaron Ebert   Is er iets dat we met zekerheid kunnen weten? Hoe moeten we reageren op de stortvloed aan fake news en valse beloften die ons vanuit elke hoek belagen? Kan scepticisme waar zijn? Aaron Ebert denkt na over deze vragen en stelt dat Augustinus’ levenslange worsteling met het scepticisme ons vandaag de dag bruikbare lessen aanreikt in de zoektocht naar het goede leven.   Wat kunnen we zeker weten? Welk en wiens nieuwsbericht kunnen […]

Naakt en zonder schaamte? Even maar. Augustinus over seksualiteit

Mathijs Lamberigts  Augustinus heeft met name in de tweede pelagiaanse controverse (418-430) sterk de nadruk gelegd op de zondigheid van de menselijke begeerte in het algemeen en die van de seksualiteit in het bijzonder. Hij poneert dat seksualiteit niet tot het wezen van het huwelijk behoort. Mathijs Lamberigts maakt duidelijk dat dit problematiseren van seksualiteit samenhangt met Augustinus’ historische lezing van de zondeval en zijn overtuiging dat de gehele mensheid haar oorsprong vindt in één […]

Deugdelijke seks. Augustinus en Thomas van Aquino over seksueel genot vóór en na de zondeval

Harm Goris

Harm Goris   De Christelijke leer en praktijk hebben vaak geleid tot miskenning en onderdrukking van seksualiteit en tot lichaamsvijandigheid. Maar het christendom is niet zo monolithisch als soms wordt voorgesteld: ook in zijn klassieke vormen beschikt het over interne bronnen voor zelfkritiek en zelfreiniging. Dit artikel vormt een vervolg op dat van Matthijs Lamberigts over seksualiteit bij Augustinus. Harm Goris laat zien dat de visie van Thomas van Aquino op seksueel genot genuanceerder is, al […]

‘Sterven wil ik om niet te sterven’: Augustinus en de omgang met de dood

Hans Alderliesten

Hans Alderliesten  “Het leven is een damp, de dood wenkt ieder uur.” Zeker in de oudheid. Hans Alderliesten bespreekt Augustinus’ beschrijving in de Belijdenissen van het overlijden van een jeugdvriend en zijn moeder. Hij betoogt dat de wijze waarop Augustinus met hun dood en zijn eigen levenseinde omging nog altijd lessen voor ons bevat.    Het overlijden van een dierbare is een existentiële ervaring. De dood bepaalt bij onze sterfelijkheid en in zijn onomkeerbaarheid is […]

Herman Dooyeweerd over vaccinatiedwang

Bas en Joost Hengstmengel

De wereldwijde coronapandemie die we nu doormaken is een gebeurtenis zonder weerga. Het debat over vaccinatie en vaccinatiedwang heeft wel een historische parallel: eind negentiende, begin twintigste eeuw twistte men in Nederland over al dan niet verplichte inenting tegen de gevreesde pokziekte. Bas en Joost Hengstmengel diepten een vergeten, maar blijvend actuele tekst van de christelijke rechtsfilosoof Herman Dooyeweerd (1894-1977) over dit onderwerp op uit de archieven. In 1923 verscheen van de hand van Herman […]

Spinoza als godsdienstwijsgeer

Benedictus de Spinoza (1632-1677) werd tijdens zijn leven gezien als een atheïst. Nog geen eeuw later stond hij juist te boek als een christelijk denker. Henri Krop plaatst de verschillende visies op het christelijke gehalte van Spinoza’s wijsbegeerte in historisch perspectief. Hij concludeert dat Spinoza’s filosofische God hoe dan ook een andere God is dan die van de aartsvaders Abraham, Isaak en Jakob. Op 24 januari 1671 stuurde de Utrechtse arts en regent Lambertus van […]

Geschiedwetenschap en christelijk geloof, een dieptepeiling

Wat maakt kennis van gebeurtenissen uit het verleden tot wetenschappelijke historische kennis? Wat zijn de criteria daarvoor? Guus Labooy gaat in op twee controversiële maar zeer belangrijke vragen voor de geschiedwetenschap. Als eerste: is het vereist om af te zien van Gods handelen in de geschiedenis? Moet de historische wetenschap Gods handelen ‘buiten haakjes zetten’? En ten tweede: vereist het wetenschappelijke karakter van historische kennis een heel hoge graad van zekerheid? Hoort naturalisme intrinsiek bij […]

Kuyper als journalist

Kuyper was onze eerste democraat die deze naam verdient, volgens Johan Snel. Voordat hij premier werd in 1901, had hij zich al ruim dertig jaar als hoofdredacteur ingespannen voor het publieke debat en een pluriforme pers om dat debat mogelijk te maken. De vereniging voor journalisten werd pas door Kuypers invloed een serieuze vakvereniging. Liberale collega-journalisten droegen hem op handen.   Typerend voor Abraham Kuyper (1837-1920) was de stapeling van publieke rollen die hij op […]

De ontmythologisering van Spinoza

Terwijl heilige boeken taboe zijn, is het werk van Spinoza tot de grondslag verheven van het liberale denken van D66 en is Spinoza’s Ethica opgenomen in de Canon van Nederland. Ten onrechte. Arie Sonneveld laat met hulp van filosoof Victor Kal zien, dat Spinoza het tegendeel is van liberaal en democratisch, erger, een wegbereider van het fascisme. De avond voordat Ayaan Hirsi Ali naar Amerika vertrok, begaf zij zich met een paar vriendinnen naar het […]

Tussen realisme en idealisme – De kerkvaders over slavernij

Joost Hengstmengel

In de economie kunnen realisme en idealisme op een inspirerende manier samengaan. Deze les kunnen we volgens Joost Hengstmengel trekken uit het vroegchristelijk denken over slavernij.   De veelbesproken encycliek Laudato Si’ van paus Franciscus uit 2015, over de zorg voor wat hij ons gemeenschappelijk huis noemt, kwam niet uit de lucht vallen. Franciscus’ rondzendbrief bouwt voort op een reeks sociale encyclieken die verschenen zijn sinds Rerum novarum uit 1891. De in deze encyclieken vervatte […]