Lessen van Abraham Kuyper in coronabestrijding

De sleutel voor een betere aanpak van de corona-pandemie ligt in het onderkennen van de specifieke verantwoordelijkheid van wetenschap, overheid en maatschappelijke organisaties. Dat is mijn stelling in de geest van Abraham Kuyper (1837-1920). Als Abraham Kuyper nu had geleefd, zou hij ‘architectonische kritiek’ hebben op de Nederlandse aanpak. Nu loopt er teveel door elkaar. Laten we inzoomen op de specifieke rollen van wetenschap, overheid en maatschappelijke organisaties.   Wetenschap Bestrijding van het virus is […]

Kuyper als journalist

Kuyper was onze eerste democraat die deze naam verdient, volgens Johan Snel. Voordat hij premier werd in 1901, had hij zich al ruim dertig jaar als hoofdredacteur ingespannen voor het publieke debat en een pluriforme pers om dat debat mogelijk te maken. De vereniging voor journalisten werd pas door Kuypers invloed een serieuze vakvereniging. Liberale collega-journalisten droegen hem op handen.   Typerend voor Abraham Kuyper (1837-1920) was de stapeling van publieke rollen die hij op […]

Veronderstelde wedergeboorte

“Zo dikwijls dus de heilige Doop in het midden der gemeente bediend wordt, hebt ge te verstaan, dat op hetzelfde ogenblik, waarop de dienaar het water van de Doop toedient, uw Middelaar en Heiland van de hemel, waar Hij aan de rechterhand Gods verhoogd is, een genadewerking werkt in de ziel van het kind of de persoon, die gedoopt wordt …”. Dr. A. Kuyper, E Voto, II, 534. Mede op basis van dit citaat wordt […]

Alleen genade in eigen kring (g.i.e.k.)?

Laten we samen het Leven vieren! Deze uitnodiging krijg ik regelmatig van ‘ongelovige’ maar dankbare vrienden. Hun formulering doet me onwillekeurig aan de algemene genade van Kuyper denken. God laat zijn zon opgaan over ‘bozen’ en ‘goeden’. Door de ‘scheppingsmiddelaar’ (Jezus) wordt zonlicht genadig omgezet in bladgroen en met de vrijgekomen zuurstof vult Hij gelijkelijk de longen van brave borsten en slechteriken. Zo schenkt Hij het Leven. Algemene genade voorkomt bovendien dat mensen elkaar de […]

Een ademtocht der ziel

In een bepaalde periode van mijn jongelingsjaren las ik alles van de theoloog Klaas Schilder. Op vakantie nam ik zelfs preken van hem mee, die mijn vriend en ik des zondags geanimeerd aan elkaar voordroegen. We lazen het gestencilde, halfvergane oorlogspapier letterlijk stuk op het strand. Een van de preken begon zo: “Er zijn er die beweren dat het gebed is: een ademtocht der ziel.” Voor Schilder, die gewend was man en paard te noemen, […]

Hoe is het om een beroemde vader te hebben?

Henriëtte Sophia Suzanna Kuyper (1870-1933) doet niet onder voor haar vader. Ze had minstens zeven levens: hoofd in de huishouding van het gezin sinds haar moeder overleed (1899), secretaresse van haar vader, schrijfster, wereldreiziger, mantelzorger, spreekster in het openbaar, organisator van de vrouwenvleugel van de antirevolutionaire zuil. Toch is het moeilijk om zicht op haar te krijgen. Altijd weer staat vader Bram ervoor. En dat komt niet alleen door hém. Henriëtte Sophie (zoals ik naar […]

Kuyper in economenland

Kuyper beschouwde zichzelf als slechts een amateur-econoom. Dat weerhield hem er niet van om een uitgesproken mening te hebben over waar het met de economische wetenschap heen moest. De ‘staathuishoudkunde’ was de sleutel tot de sociale kwestie en daarom te belangrijk om aan ‘links’ of ‘rechts’ over te laten. Joost Hengstmengel laat zien hoe Kuyper, bij gebrek aan economen uit eigen kring, noodgedwongen zelf de contouren van een calvinistische economie doordacht.   Artikelen over Abraham […]

Kuyper als democraat – De theologische achtergrond

Democratisering van de samenleving is wat Kuyper bewoog. Kees van der Kooi laat zien hoe die drive voortkwam uit Kuypers theologie, namelijk zijn visie op Gods soevereiniteit, de uitverkiezingsleer en de leer van de Heilige Geest. Kuyper was democraat. Als er één doorgaande lijn in Kuypers pleidooien en initiatieven voor vernieuwing van de samenleving en haar instituties moet worden aangewezen, dan is het wel die van democratisering ofwel het streven naar uitbreiding van het kiesrecht. […]

Fabriek en winkel

Eind jaren tachtig van de twintigste eeuw deed ‘de commissie Oberman’ theologisch Nederland op zijn grondvesten schudden. De theologiebeoefening bleek beneden alle internationaal peil. Faculteiten werden bevolkt door praatgroepjes over kruisraketten en apartheid. Hoogleraarsposten werden bekleed door doctorandi die te lui waren om te promoveren, laat staan hun studenten tot onderzoek te bewegen. Ook de Kamper Theologische Universiteit van de vrijgemaakten werd gewogen en te licht bevonden; niet ver van verdwijning. En dat was niet […]

Kleyne luyden

Kuyper spande zich niet alleen om Henk en Ingrid een politieke stem te geven, maar hij maakte hen ook zelf politiek verantwoordelijk. Dat is de emanciperende kracht geweest van de aanduiding ‘kleine luyden’ die nu volgens Jan Hoogland zo node wordt gemist.   Terwijl ik dit schrijf, vindt de inauguratie plaats van Joe Biden als president van de Verenigde Staten. Trump heeft het Witte Huis moeten verlaten. Hij heeft zich neergelegd bij een machtswisseling, hoewel […]