Boekbespreking | Ger Groot Nog nooit is de wereld zo rijk, welvarend en voorspoedig geweest als nu. En tegelijk kampt diezelfde wereld met levensbedreigende problemen. Zo succesvol als de vooruitgang in het verleden was, zo duister lijkt de toekomst. Hebben we ons in de geschiedenis vergist? Of zal de traditie van de Verlichting ook de huidige crisis te boven kunnen komen? Aan de hand van een drietal recent verschenen boeken vraagt Ger Groot zich af […]
Vrij-artikel | Stephan Wetzels In deze overweging onderzoekt Stephan Wetzels Kierkegaard als denker van het voorbehoud wanneer het aankomt op de duiding van een persoon. Kierkegaard verzet zich niet tegen een oordeel als zodanig, maar tegen de gedachte dat dit oordeel moet uitlopen op een zekere uitkomst die iemand definitief vastlegt of zonder meer kenmerkt. Via een begrip van het zelf als een verhouding die zich tot zichzelf verhoudt, wordt een antropologie voorgesteld waarin de […]
Essay | Marja van Nieuwkerk Wat kan Søren Kierkegaard betekenen voor de actuele discussie rond persoonsvorming in het onderwijs? Marja van Nieuwkerk laat zien dat Kierkegaards schrijverschap een proces van voortdurende zelfvorming is. Aan de hand van zijn meest filosofische pseudoniem Johannes Climacus, bespreekt zij wat een leraar vermag en wat de ‘lezer-leerling voor altijd’ te doen staat. Zij verbindt Kierkegaards ideeën met de hedendaagse denkers Gert Biesta en Renée van Riessen, die meer aandacht […]
Mensbeeld | Geert Jan Spijker en Suzan Sierksma De Vlaamse hoogleraar Karl Verstrynge is al sinds zijn tienertijd gegrepen door het denken van Kierkegaard. Wat spreekt hem zo aan in deze Deense filosoof? Hoe leest en begrijpt hij als existentiefilosoof de boeken van deze uitgesproken christelijke filosoof? Suzan Sierksma en Geert Jan Spijker spraken hem over ‘de man die de filosofie terug bij het leven gebracht heeft’. Om maar bij het begin te beginnen: hoe […]
Thema-artikel | Pieter Vos Kierkegaards denken draait om de enkeling en de existentiële opgave van de zelfwording. Daarmee lijkt hij een typisch modern individualisme te propageren. Kierkegaards filosofie bevat echter ook een cultuurkritiek waarin het moderne individu als een abstracte verschijning opdoemt. In dit artikel laat Pieter Vos zien dat Kierkegaards kritiek op het abstracte individu juist de achtergrond vormt van zijn pleidooi voor individuele zelfwording. Søren Kierkegaard (1813-1855) leefde in een periode van ingrijpende […]
Thema-artikel | Robert van Putten Een opvallende ontwikkeling in de wereld van werk en organisatie is de opmars van het woord ‘impact’. In dit artikel ontrafelt Robert van Putten deze opmars. Hij peilt wat de populariteit van impact ons leert over ons verlangen naar goed werk doen. Hoewel impact uitdrukking geeft aan verlangen van betekenis te zijn, lijkt het begrip normatief gezien leeg. En precies daarom is impacttaal hanteren niet zonder risico. Hoe verstandig met […]
Sinds 2006 zijn scholen in Nederland verplicht burgerschapsonderwijs aan te bieden. Met een extra wet werd die opdracht in 2021 nog eens aangescherpt. In deze bijdrage probeert Roel Kuiper de achtergronden bloot te leggen van deze politieke en maatschappelijke aandacht voor burgerschap. Vanwaar burgerschapsonderwijs? Over wiens of welk burgerschap hebben we het? De eerste vraag beantwoordt hij vanuit het perspectief van de overheid, de tweede vanuit het perspectief van de (christelijke) school. Van herwaardering van […]
In ‘Klassieker’ wordt de achtergrond, inhoud en relevantie van een klassieke tekst belicht. Deze keer Politeia van Plato. Wat is recht? Wat is waar? Zijn normen cultuurgebonden? Hoe word je gelukkig? Zo open als deze vragen zijn, zo lang stellen we ze al. Plato’s Politeia stelde ze nadrukkelijk en vormde de vragen van latere eeuwen. Maar wat heeft deze klassieker eigenlijk te zeggen? En wat was zijn bijdrage in zijn eigen tijd? In zijn bespreking […]
In dit artikel zal Rik Peels de relatie tussen monotheïsme en fundamentalisme verkennen. Wat die relatie precies is, is zo’n grote, overkoepelende vraag, dat die zelden wordt gesteld. Laat staan dat die vraag enigszins nauwkeurig beantwoord wordt. Hij zal hier een poging doen en wel door deze vraag op te delen in vier sub-vragen: 1. Wat is monotheïsme en wat is fundamentalisme? 2. Wat is de contingente, empirische relatie tussen die twee? 3. Is er […]
Wat drijft mensen om toe te treden tot extremistische bewegingen? Die vraag hield voormalig journalist en onderzoeker Nikki Sterkenburg jarenlang bezig. In dit artikel behandelt ze twee routes van toetreding tot extreemrechts, namelijk die van de Rechtvaardigheidszoekers en die van de Ideologische Zoekers. In beide routes is er sprake van een streven naar een ‘goed’ leven, maar dit streven leidt bij aspirant-extremisten ook tot een sterk wij-zij-denken die overgaat in vijandschap. ‘Ik leef verkeerd.’ De […]
