Waarheid in de journalistiek

In tijden van fake news staat het vertrouwen in journalistieke waarheidsvinding onder druk. ‘Hun van de media liegen er maar wat op los.’ Volgens Peter Blokhuis is het niet zo dat journalisten naar de volledige waarheid moeten streven, maar naar het ware verhaal dat relevant is voor de samenleving. In januari 2020 stuurde uitgeverij De Blauwe Tijger een brief aan hun klanten waarin zware kritiek op de media wordt geuit. “Nederlanders worden nu nog in […]

Ecologische paniek en wat daarop volgt

Dat Rome was verwoest door de barbaren was volgens Augustinus geen wraak van de Romeinse goden die in de steek waren gelaten. Sowieso was Rome geen blijvende stad. Tegenover het heersende onrecht moeten we de liefde stellen, vond Augustinus, en vindt ook Roel Kuiper nu ecologische paniek de massa in haar greep houdt.   In de zomer van 2019 speelde een jeugdtheatergroep in Nederland een zelfgemaakt stuk dat zij Titanic noemden. Het theaterstuk was geïnspi­reerd […]

Duurzame schaarste

Ad van Geesbergen analyseert twee duurzaamheidsparadigma’s, dat van de ecologische economie en van de milieueconomie. Aan die paradigma’s liggen volgens hem levensbeschouwelijke overwegingen ten grondslag, zonder dat ze als levensbeschouwelijk worden herkend.   Het huidige duurzaamheidsbeleid kan in Tour de France-termen worden gezien als een vlakke etappe in aanloop naar de bergen. De zware cols moeten nog komen. In Nederland hebben de klimaattafelgesprekken een indrukwekkende lijst van uitdagingen op het terrein van duurzaamheid opgeleverd. Ik […]

Hoe kunnen we het heilige hervinden?

De mens waant zich ‘heer der aarde’; alles wat hij tegenkomt bestaat slechts in zoverre het ‘een maaksel is van de mens’, was de diagnose van Heidegger, zeventig jaar geleden. Volgens oud-milieuactivist Paul Kingsnorth is dit precies het probleem dat ten grondslag ligt aan de ecologische crisis waar we in zijn beland. We kunnen volgens hem alleen uit deze crisis komen door opnieuw iets heiligs te vinden in de natuur, iets wat groter is dan […]

Terug naar de dingen zelf – Borgmann en duurzaamheid

In dit artikel onderzoekt Teunis Brand de betekenis van de filosofie van Albert Borgmann voor het huidige debat over klimaatverandering. Die betekenis is volgens Brand tweeledig. Allereerst biedt Borgmann een kritisch perspectief op het huidige debat. Ten tweede kan zijn filosofie helpen om een visie op het goede leven te formuleren waarvan ecologisch verantwoord handelen intrinsiek deel uitmaakt.   Voordat ik de filosofie van Borgmann bespreek, ga ik eerst kort in op een tweetal argumenten […]

Voor wie mag ik heten? – De vergeten waarde van verbondenheid

Het van jezelf losraken vanwege de verbinding met de ander is niet vervreemdend, maar juist bevrijdend. Dat is een inzicht dat in de levenskunstfilosofie ontbreekt, maar dat Renée van Riessen wel aantreft in het werk van Brooks, Buber en Levinas.   De Franse revolutie kwam met drie idealen, drie grote woorden die het leven van de mensheid in de toekomst gestalte zouden moeten geven: vrijheid, gelijkheid en broederschap. Er wordt weleens gezegd dat met vrijheid […]

Terrorisme en geweld

Terrorisme is de weerspiegeling van onze zelfgecreëerde idealistische wereld: volmaakt vanbuiten, leeg vanbinnen. Dat is Peter Blokhuis eens met Jan van Riessen, die er een boek over schreef. We kunnen echter volgens Blokhuis niet terug tot vóór de Verlichting die de weg opende voor dit nihilisme, maar we kunnen wel in gesprek blijven op basis van moreel besef, dat nog altijd aanwezig is.   Waarom zou ik een ander doden? Het gebod “Gij zult niet […]

Het Duitse kerstfeest raakte op drift

De manier waarop Duitsers het kerstfeest vieren zal Nederlandse protestanten een gruwel zijn, volgens Hans Ester. Hij probeert niettemin de waarde te laten zien van de Duitse traditie, hoezeer die ook is ontaard in de tijd van het nationaalsocialisme.   Weihnachten, het Duitse kerstfeest, heeft na Luther in de loop der eeuwen een geheel eigen gezicht gekregen. De binding met de eigen natie bestaat weliswaar ook in andere landen, zoals Engeland, maar ‘Christmas in London’ […]

Individualisering: dat was vroeger (2)

Nooit daarvoor en nooit daarna werden de belangen van individu en gemeenschap zo subtiel op elkaar afgestemd als in de burgerlijke cultuur, vindt Govert Buijs. Maar dat was vroeger. Hoe kunnen we als nieuwe kuddedieren, die de schijn ophouden van authentieke individuen, het geloof als kompas gebruiken en gemeenschap stichten? Govert Buijs doet een voorstel. In het eerste deel van dit essay over individualisering ben ik vooral ingegaan op de manier waarop individualisering zich in […]

Hoopverleners gevraagd

Doemdenken grijpt om zich heen en trekt een geel hesje aan. Tijd om collectief de groene hoopverlenersoverall aan te trekken. (Hoopverlener is overigens een term van Loesje.) Enige tijd geleden bezocht ik een congres over levenskunst. We moesten een keuze maken voor de kardinale deugd die het belangrijkst was in ons leven. Daartoe kregen we een voorwerp, een brandend waxinelichtje of iets vergelijkbaar devoots, dat we in het vak geloof, het vak hoop of het […]