Herman Daly – filosoof van de duurzame economie

Het bruto nationaal product is een zeer beperkte methode om te meten wat het inkomen van een land is. Herman Daly ontwikkelde een methode die ook het verbruik van grondstoffen en de belasting van het milieu verdisconteert, waardoor een veel reëler beeld ontstaat. De grootste uitdaging van deze tijd is waarschijnlijk om op een duurzame wijze te leven en op een goede wijze met de aarde om te gaan. Er zijn op dat punt enorme […]

‘Vreugdevolle franje is de kern van de economie’

Volgens Roelf Haan heeft Govert Buijs als zij-instromer in de economie met Waarom werken we zo hard? een waardevol boek geschreven. Hij vergelijkt de historische en antropologische benadering van Buijs met die van Sismondi: ze zijn niet bedrijfsblind.   Van Govert Buijs verscheen, nadat hij in 2018 samen met Ad Verbrugge en Jelle van Baardewijk zijn cultuurfilosofische analyse publiceerde over Het goede leven en de vrije markt[1] – een leergang door de hele westerse filosofie – dit […]

Een filosofische geschiedenis van de inhaligheid

Hebzucht lijkt in onze tijd genormaliseerd, greed is good. Hoe kunnen we ons er tegen te weer stellen en hoe moeten we onze markteconomie inrichten en onderhouden? Roel Jongeneel doet een studie.   Hebberige bankiers en speculanten waren schuldig aan de economische crisis van 2008, als je toenmalig minister van financiën Wouter Bos mocht geloven. Al snel sloeg de teneur om. Was de burger echt alleen maar een willoos slachtoffer geweest van egoïstische graaiende financiële […]

Het ‘economisch subject’ en de consistentie van het economisch denken

De ‘modale’ aspecten, zoals het economisch aspect, veronderstellen elkaar; het is niet mogelijk één ervan te verabsoluteren. Wanneer dat wel gebeurt, ontstaat tegenspraak in het denken. Bijvoorbeeld wanneer het concept van het economisch subject gelijk wordt gesteld met ‘hoe het systeem werkt’. Dan verdwijnt de menselijke wil uit het zicht. Het maakt de economische doelen richtingloos. Wat blijft is het conflicterende individueel-subjectieve eigenbelang op de zeer korte termijn. Wij moeten van een deterministisch idee van […]

De economische theorie en het ‘ik’ als subject

De economisch handelende persoon heet in de economische theorie het ‘economisch subject’. Dit subject dankt zijn bestaan aan de tweeledige veronderstelling dat de samenleving bijeen wordt gehouden door de markt, en dat de markt per definitie de plaats is waar individuen streven naar wat zij zien als hun individuele belang. Deze gereduceerde visie op de mens is in de plaats gekomen van het denken van de renaissance en de reformatie. Met behulp van het werk […]

Is de donut-economie de oplossing voor de 21e eeuw?

Een lineaire economie die uitgaat van oneindige groei loopt vast in haar eigen succes. De aarde is niet onuitputtelijk. De Engelse econome Kate Raworth pleit daarom voor een ‘donut-economie’.  Volgens haar is met name in de voedselsector nieuw leiderschap nodig. Ze wordt op haar wenken bediend door onze Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Schouten, die onlangs haar visie lanceerde en daarin als richting aangaf dat de landbouw meer een kringloop-economie moet gaan worden.   […]

Illustratie, Filosoferen over landbouw - Het gelijk en ongelijk van Wendel Berry

Filosoferen over landbouw – Het gelijk en ongelijk van Wendel Berry

Wendel Berry is een prominente vertegenwoordiger van de Amerikaanse beweging van Agrarianists. Voor Roel Jongeneel is zijn landbouwfilosofie prikkelend, maar uiteindelijk toch te romantisch. Hoe moet het dan wel met onze landbouw? Wat is goed rentmeesterschap? Roel Jongeneel stelt vijf normen voor. De verhouding mens/natuur en het vinden van de goede balans daartussen is en blijft een intrigerende kwestie. Ook de christelijke gemeenschap is daar allesbehalve klaar mee. Hoe moet of mag je met de […]

Illustratie, Wat is een rechtvaardige prijs? - Over filosofie, ethiek en marktwerking

Wat is een rechtvaardige prijs? – Over filosofie, ethiek en marktwerking

De vraag naar een rechtvaardige prijs wordt vaak gesteld, behalve in de economie zelf. Hoe komt dat? Roel Jongeneel laat zijn licht schijnen. De vraag wat een rechtvaardige prijs is, is al oud. Aristoteles hield zich er 350 jaar voor het begin van onze jaartelling al mee bezig, net als later de middeleeuwse kerkvader Thomas van Aquino en de Geneefse reformator Johannes Calvijn. Sindsdien is de vraag nooit weggeweest. Als vakbonden staken, dan gaat dit […]

Illustratie, Vrijheid in verschil - Een pleidooi tegen technocratie

Vrijheid in verschil – Een pleidooi tegen technocratie

Bestaat er voor elk probleem een redelijke oplossing? Lossen onze meningsverschillen op als we elkaar beter gaan begrijpen? Kunnen we met meer informatie betere keuzen maken? In tijden van een bijna heilig vertrouwen in techniek, bestaat de neiging om ook politiek op technische wijze te begrijpen. Als politiek techniek wordt, wordt ze technocratie. Waar in de techniek de functie centraal staat – werkt het? – daar wordt door technocratisch denken politiek zélf tot iets functioneels. […]

Illustratie, Paradigmaverschuiving in moraliteit van de managementpraktijk

Paradigmaverschuiving in moraliteit van de managementpraktijk

Leidinggeven kan niet zonder levensbeschouwing. Tom van den Belt verkent de mogelijkheden om een concept van christelijk leiderschap te ontwikkelen. Ontwikkelingen in de maatschappij lijken te wijzen op een toenemende vraag naar ethisch leiderschap, normatief-reflectief gedrag en een normatief-reflectieve houding van managers. Diverse publicaties van brancheorganisaties en commissies maar ook ontwikkelingen binnen internationale bedrijven wijzen op de belangrijke voorbeeldfunctie van (top)leidinggevenden. Wetenschappelijk onderzoek wereldwijd naar diverse vormen van ethisch leiderschap neemt in een hoog tempo […]