Voor vertrouwen is kwetsbaarheid onmisbaar

Adam van Bergeijk

Om iemand te vertrouwen zijn goede bedoelingen van die ander niet genoeg. Ook competenties van de ander bieden nog geen soelaas. Vertrouwen begint bij jezelf. Adam van Bergeijk stelt dat vertrouwen begint met een houding van kwetsbaarheid. Hij noemt die houding een ethische beslissing.   “Vertrouw mij maar”, zegt de nieuwe tandarts. Maar, het enige wat ik vertrouw is het bordje ‘tandarts’ bij de entree, het witte uniform en de imponerende apparatuur van de tandarts. […]

Deez’ en die is daar geboren – Psalm 87 en het probleem van de inclusieve samenleving

Nederland is in de uitverkoop: we verloochenen onze joods-christelijke identiteit, we verkwanselen onze welvaart door Zuid-Europa te sponsoren terwijl we onze hardwerkende zorgmedewerkers laten stikken, we investeren in klimaatwaanzin en ten slotte laten we ons volk verdringen door een leger vreemdelingen dat de verschrikkelijke islam aanhangt. PVV en FvD worden moede noch mat om op dit aambeeld te hameren. Hun aanhang is onder meer te vinden op de Biblebelt. Dat is vreemd. Want de exclusieve […]

Over de zin van redelijke wereldbeelden (2)

Emanuel Rutten

We kunnen niet zonder wereldbeeld. Ons wereldbeeld bepaalt wat we zinvol, rechtvaardig en goed vinden. Wereldbeelden zijn echter geen wetenschappelijke theorieën, zoals Emanuel Rutten al in het vorige nummer van Soφie uit de doeken deed, maar ze ontstaan door de interpretatie van ervaringen in de leefwereld. Hoe moeten we de diverse wereldbeelden echter beoordelen? Rutten geeft een aantal criteria. Laten we voor het beoordelen van de redelijkheid van religieuze of seculiere wereldbeelden afscheid nemen van […]

Jacques Ellul – denker vanuit het eschaton

Over doelen kunnen we het snel eens zijn in de samenleving. De vraag is echter hoe we die doelen willen bereiken. In de ethiek moet het daarom om de middelen gaan. Welke middelen zijn geschikt om de gestelde doelen te bereiken? Voor een christelijke ethiek zijn machtsmiddelen uitgesloten. Roelf Haan laat zien hoe bij de Franse denker Jacques Ellul daarom het eschaton centraal stond. In het eschaton komt de genade naar ons toe. Het heil […]

Over de zin van redelijke wereldbeelden

Emanuel Rutten

We kunnen niet zonder wereldbeeld. Ons wereldbeeld bepaalt wat we zinvol, rechtvaardig en goed vinden. Om levensbeschouwingen met elkaar te vergelijken is een bepaald model van rationaliteit nodig. Emanuel Rutten legt in dit artikel uit wat dat model niet kan zijn. In het volgende nummer legt hij uit wat het wél is.   Wat is de zin van het leven? Deze fundamentele, allesomvattende en levensbepalende vraag wordt tegenwoordig in academisch onderzoek en onderwijs niet of […]

O mijn vrienden, vriendschap bestaat niet!

Excurs bij Waarheid en vriendschap Hoewel we slechts drie meesters van het wantrouwen kennen, Marx, Nietzsche en Freud, betonen door de eeuwen heen veel filosofen zich wantrouwend als het om vriendschap gaat. Augustinus en Pascal heb ik al genoemd, en tot hen hoort zelfs, volgens geruchten, Aristoteles. Hij zou gezegd hebben: o mijn vrienden, vriendschap bestaat niet. Dat het om een gerucht gaat, blijkt al uit de formuleringen die ik tegenkwam: “Aristoteles zei regelmatig”, of: […]

De waarheid is innerlijk

Renée van Riessen

Nu we toch met z’n allen zitten opgesloten, is het een goed moment om naar de waarheid te zoeken, daar waar ze te vinden is: van binnen. Renée van Riessen is de reisleider.   Sinds 13 maart en de eerste landelijke maatregelen in verband met het coronavirus is alles ineens anders geworden. We zijn gedwongen afstand te houden tot elkaar en kijken anderen (medemensen) aan alsof ze ons de ziekte en de dood kunnen aandoen. […]

Is Kierkegaard de wegbereider van het losgeslagen individu?

Het eindexamenthema in 2020 voor het vak filosofie op het vwo is ‘Het goede leven en de vrije markt’. Belangrijk voor de ontwikkeling van de vrije markt was de ontwikkeling van het autonome individu. Pieter Vos bestrijdt in dit artikel de gedachte dat de christelijke filosoof Kierkegaard medeverantwoordelijk is voor de emancipatie van dit autonome individu, of het denken in termen van authenticiteit los van universele normen.   Wie filosofie als examenvak volgt op het […]

Individualisering: dat was vroeger (2)

Nooit daarvoor en nooit daarna werden de belangen van individu en gemeenschap zo subtiel op elkaar afgestemd als in de burgerlijke cultuur, vindt Govert Buijs. Maar dat was vroeger. Hoe kunnen we als nieuwe kuddedieren, die de schijn ophouden van authentieke individuen, het geloof als kompas gebruiken en gemeenschap stichten? Govert Buijs doet een voorstel. In het eerste deel van dit essay over individualisering ben ik vooral ingegaan op de manier waarop individualisering zich in […]

Individualisering: het plotselinge einde van een uniek experiment (1)

Over opkomst en ondergang van de burgerlijke cultuur Nooit daarvoor en nooit daarna werden de belangen van individu en gemeenschap zo subtiel op elkaar afgestemd als in de burgerlijke cultuur, vindt Govert Buijs. Toch kwam er in de jaren zestig van de vorige eeuw terecht een tegenbeweging op gang. Deze beweging sloeg echter door. Hoe kunnen we in een periode van geradicaliseerde individualisering het christelijk geloof als kompas gebruiken en gemeenschap stichten? Hieronder een analyse […]