Wat zijn waarden? – Een plaatsbepaling binnen de filosofie van Dooyeweerd

Christine Boshuijzen-van Burken

In het artikel op de vorige pagina’s las u op welke wijze de aspectenleer van Dooyeweerd vruchtbaar gemaakt kan worden in de praktijk, in casu het opvangen van vluchtelingen. Welke plaats hebben waarden echter in die filosofie? We zijn vertrouwd met de begrippen wet en wetmatigheid en met het normatieve karakter van de aspecten. Hoe verhouden wetten en normen zich tot het populaire begrip waarden? Christine Boshuijzen-van Burken geeft de aftrap voor bezinning hierop.   […]

Waarden in de vluchtelingenketen

Christine Boshuijzen-van Burken

Christine Boshuijzen doet onderzoek naar problemen die vluchtelingen ervaren in de vluchtelingenketen. Waar problemen optreden zijn waarden in het geding, is haar uitgangspunt. Met behulp van de aspectenleer van Dooyeweerd spoort ze die waarden op en duidt daarmee de problemen.   Wereldwijd zijn er bijna zestig miljoen mensen op de vlucht voor oorlog en geweld (www.ind.nl, 15 augustus 2018). Tegen het einde van 2016 waren er volgens UNHCR over de hele wereld 2,9 miljoen asielzoekers. […]

Illustratie, Is het geschrift Over de kosmos een echte Aristoteles?

Is het geschrift Over de kosmos een echte Aristoteles?

De vraag naar de echtheid van het auteurschap van een heel oud boek dat bijna niemand kent, lijkt uitsluitend iets voor hobbyisten. Toch kan er veel afhangen van het antwoord. In het geval van Aristoteles’ geschrift Over de kosmos, bijvoorbeeld, de herkomst van die wonderlijke woorden uit Johannes 1. Bram Bos wijdt ons in in een specialistische en boeiende discussie. Over Aristoteles, de Griekse filosoof die leefde van 384-322 voor Christus, is wel vaker geschreven. […]

Ria van den Brandt

Ria van den Brandt – Wat gebeurt er met het geloof van iemand als hij in een diepe crisis komt?

Ruth en Aart Deddens

Ze is voor 5/8 Vlaams en heeft ook nog voor 5/8 een Vlaamse zangerigheid in haar accent. Haar grondeigenschap is Duitse grondigheid. Ze heeft een Russische fascinatie voor de beweging naar binnen, voor mystiek. Haar Nederlandse doorzettingsvermogen (‘Ik ben gewoon een drampaal’) heeft haar gebracht waar ze nu is: expert op het gebied van Etty Hillesum-studies. Een maand geleden legde Ria van den Brandt (1960) haar grootste ei: de transcriptie van een vriendenboekje Levenskunst, waarin […]

Illustratie, Heelheid als voorwaarde voor wijsheid

Heelheid als voorwaarde voor wijsheid

Roshnee Ossewaarde-Lowtoo

In het christelijke denken over technologie draait het volgens Roshnee Ossewaarde om het cultiveren van voldoende wijsheid, dat wil zeggen, onderscheidingsvermogen om tussen het (technologisch) mogelijke en het wenselijke te onderscheiden. Het kader waarin de christelijke techniekfilosofie zich voltrekt wordt grotendeels bepaald door de christelijke visie op de aard van de mens, het hoogste goed, de relatie van de mens tot zijn/haar naaste, tot God, en tot de wereld. Het hoogste goed is God zelf, […]

Martin Heidegger

Verlangen naar zinvolheid van het Zijn

Klaas van der Zwaag

Martin Heidegger (1889-1976) is een van de bekendste maar ook meest omstreden filosofen in de twintigste eeuw. Omstreden, niet alleen vanwege zijn duistere taal, maar ook vanwege zijn sympathieën voor het nationaalsocialisme. Een recente biografie verbloemt de werkelijkheid niet, maar beschouwt Heidegger desalniettemin als een groot denker, die toch uiteindelijk gerehabiliteerd is. Heidegger wordt wel eens ‘de grootste zoeker van de 20ste eeuw’ (Bernhard Welte) genoemd. Zo heb ik hem ook leren kennen in mijn […]

Kars Veling

Begrippen berusten op analogieën – Interview met Kars Veling

Kars Veling is logicus, maar dat is niet waarmee hij naam en faam verwierf. Veel meer is hij bekend als voorvechter van de democratische rechtsstaat. Zit dat verschil vast op interesse, zoals Jeroen de Ridder zou zeggen – de een houdt van logica en de ander van democratie? Nee. Bij Kars Veling is het een kwestie van ‘op je weg komen’. Hij heeft ervaren dat zinvolle dingen die dichtbij komen hem vanzelf gaan boeien. Overigens […]

Illustratie, Van filosofie word je een betere neurowetenschapper

Van filosofie word je een betere neurowetenschapper

De grondhouding van de filosoof is er een van verwondering en van volhardend vragen naar samenhang en onderscheid. Deze houding is volgens Gerrit Glas hard nodig in de neurowetenschappen die zich in steeds meer subdisciplines specialiseren. Geef eens een definitie van wat de hersenen zijn en van wat ze doen, vraag ik aan een groep studenten die de researchmaster neuroscience volgen. Een student antwoordt: “De hersenen zijn een systeem dat zichzelf bestuurt.” Ik vraag: “Is […]

Illustratie, De paradoxen van vergeving - naar aanleiding van Améry, Wiesenthal en Derrida

De paradoxen van vergeving – naar aanleiding van Améry, Wiesenthal en Derrida

Renée van Riessen

Vergeving is een mogelijkheid die, op het moment dat zij zich voordoet, als een onmogelijkheid ervaren wordt. Dat is een paradox. Welke functie heeft wrok bij het ervaren van die onmogelijkheid? Renée van Riessen verdiept zich in de discussie die Joodse overlevenden van de holocaust met elkaar voerden over vergeving. Er leven niet veel mensen meer die het kunnen navertellen – het is de steeds terugkerende regel in een navrant protestlied dat cabaretier Wim Kan […]

Illustratie, De wet als grens tussen God en het geschapene

De wet als grens tussen God en het geschapene

In het debat over het nut van godsbewijzen stelt Jeroen de Ridder dat de notie van ‘de wet als grens’ tussen God en het geschapene, weliswaar een nuttige les bevat maar ten diepste niet houdbaar is. Jan Hoogland stelt daartegenover dat het zich bewust zijn van deze grens onmisbaar is: het is de grens tussen harde uitspraken en speculatie. Ons kenvermogen is beperkt. In dit nummer van Soϕie staat het tweede deel van de inleiding […]