‘Het is beter kwaad te ondergaan dan kwaad te doen’

Jan Hoogland bespreekt de misverstanden die opdoemen wanneer we het kwaad banaal noemen. Kwaad gaat volgens Hannah Arendt niet over gedragsregels, maar over de dialoog met jezelf. Wie zich overgeeft aan gedachteloosheid, staakt die dialoog en stelt zichzelf tot kwaad in staat. Het  kwaad dat op die manier ontstaat is banaal in de zin van gedachteloos, maar kan niettemin extreem zijn.   Al eerder heb ik in Soφie aandacht gegeven aan het door filosofe Hannah […]

Waarheid is een evaluatief begrip

Waarheid is bij uitstek een relationele term. Dat is de stelling van Jan Hoogland. Met de term ‘waar’ evalueren we de claims die we doen in onze onderlinge communicatie.   Voor mensen die erin geloven is de Bijbel een waar en betrouwbaar boek. Je zou zelfs kunnen zeggen: het enige boek dat écht waar en betrouwbaar is. Sommigen spreken ook wel over de Bijbel als het ‘onfeilbare woord van God’ of als een boek dat […]

Ecologische paniek en wat daarop volgt

Dat Rome was verwoest door de barbaren was volgens Augustinus geen wraak van de Romeinse goden die in de steek waren gelaten. Sowieso was Rome geen blijvende stad. Tegenover het heersende onrecht moeten we de liefde stellen, vond Augustinus, en vindt ook Roel Kuiper nu ecologische paniek de massa in haar greep houdt.   In de zomer van 2019 speelde een jeugdtheatergroep in Nederland een zelfgemaakt stuk dat zij Titanic noemden. Het theaterstuk was geïnspi­reerd […]

Spitten en niet moe worden – Christelijk geloof als inspiratiebron voor goed werk

Ezen, de vrome boerenknecht uit de roman De tornado van Bé Nijenhuis, stelt zich de nieuwe aarde voor als een plek waar hij eindeloos akkers om kan spitten, zonder moe te worden. Voor Jan van der Stoep staat deze Ezen symbool voor iemand die vanuit een diepe christelijke spiritualiteit zijn werk doet. Werken hoort bij de mens. Een beetje zweten en zwoegen geeft voldoening, maar het kan ook te veel worden. Wat is kortom goed […]

C.S. Lewis als ethicus over integriteit

In de toegepaste ethiek zien we tegenwoordig als centraal begrip ‘integriteit’ opduiken: in het openbaar bestuur, in het bedrijfsleven en recentelijk ook in de wetenschap. Dat klinkt vertrouwd en belangrijk. Maar wat is het? Hoe krijg je het? En wordt er niet verschillend over gedacht? Dat zijn meta-ethische vragen die filosofische reflectie behoeven. Bart Cusveller beantwoordt ze, verrassend, met behulp van C.S. Lewis.   Neem als voorbeeld van integriteit dat van een bekende Nederlander onlangs […]

Individualisering: het plotselinge einde van een uniek experiment (1)

Over opkomst en ondergang van de burgerlijke cultuur Nooit daarvoor en nooit daarna werden de belangen van individu en gemeenschap zo subtiel op elkaar afgestemd als in de burgerlijke cultuur, vindt Govert Buijs. Toch kwam er in de jaren zestig van de vorige eeuw terecht een tegenbeweging op gang. Deze beweging sloeg echter door. Hoe kunnen we in een periode van geradicaliseerde individualisering het christelijk geloof als kompas gebruiken en gemeenschap stichten? Hieronder een analyse […]

Leren van het verleden

Voor het kwaad, van bijvoorbeeld de wreedheid van het nazisme, zijn geen bevredigende verklaringen. De geschiedenis houdt haar geheimen vast. Dat maakt het volgens Jan Hoogland moeilijk om van de geschiedenis te leren.   De laatste jaren ben ik zeer geïnteresseerd geraakt in de geschiedenis van en rond de Tweede Wereldoorlog. Aanleiding daartoe is een van mijn guilty pleasures, de Duitse componist Richard Wagner, of meer, de uit deze componist voortgekomen familie. Een paar jaar […]

De uil van Minerva

Met een indirecte verwijzing naar Hegel (de uil van Minerva) creëert Thierry Baudet een reddingsmythe: alleen Forum voor Democratie kan ons nog redden van de ondergang. Deze retoriek komt volgens Jan Hoogland voort uit een ondemocratische attitude. Op 20 maart jl. vonden in Nederland de verkiezingen plaats voor de Provinciale Staten. Vanwege een ingewikkeld getrapt systeem zijn deze verkiezingen ook bepalend voor de nieuwe samenstelling van de Eerste Kamer van de Staten-Generaal en daarmee voor […]