Kuypers invloed op kunst en het denken over kunst

Marleen Hengelaar-Rookmaaker

Meer dan op de kunstbeoefening zelf, heeft Kuyper invloed gehad op het protestantse denken over kunst, is de stelling van Marleen Hengelaar. Niettemin hebben zijn gedachten over liturgie sterk de architectuur bepaald van gereformeerde kerkbouw na de Doleantie.  Na drie eeuwen stilte over kunst op het theologische gereformeerde erf – afgezien van catechismuspreken over het tweede gebod – was daar opeens Abraham Kuyper, wiens grote verdienste het was dat hij kunst opnieuw op de kaart […]

Spitten en niet moe worden – Christelijk geloof als inspiratiebron voor goed werk

Ezen, de vrome boerenknecht uit de roman De tornado van Bé Nijenhuis, stelt zich de nieuwe aarde voor als een plek waar hij eindeloos akkers om kan spitten, zonder moe te worden. Voor Jan van der Stoep staat deze Ezen symbool voor iemand die vanuit een diepe christelijke spiritualiteit zijn werk doet. Werken hoort bij de mens. Een beetje zweten en zwoegen geeft voldoening, maar het kan ook te veel worden. Wat is kortom goed […]

De Japanse steenhouwer

Het probleem met onze verlangens is dat we steeds meer willen hebben, zo wordt vaak gezegd. Maar is dat zo? Multatuli’s parabel van de Japanse steenhouwer laat zien dat begeerte complexer is.   In 2020 is het precies tweehonderd jaar geleden dat Eduard Douwes Dekker werd geboren, die onder het pseudoniem Multatuli in 1860 zijn boek Max Havelaar de wereld in slingerde. Met zijn felle aanklacht tegen de uitbuiting van de Javaanse bevolking bracht het […]

Sophocles’ (496-406 v. Chr.) verhaal van Oedipus – Een verhaal van vrijheid, autonomie en goddelijke voorzienigheid

Het verhaal Als baby werd Oedipus in opdracht van zijn vader, koning Laios van Thebe, met gebroken pezen ontvoerd om de goddelijke voorzegging te omzeilen dat de baby als jongeling zijn vader zou vermoorden en zijn moeder zou huwen. De baby moest vermoord worden, maar de herder die hem ontvoerde toonde medelijden met hem en legde hem te vondeling. Een andere herder bracht hem bij koning Polybos, waar hij zijn jeugd doorbracht, niet wetende dat […]

De heilige dwaze vrouw in Hadewijch

In hun onaangepastheid vormden heilige dwazen in de middeleeuwen een kritiek op de gevestigde sociale en kerkelijke orde. Het ging hun echter niet om revolte zonder meer. Heilige idioten respecteren immers altijd voluit de belangrijkste principes van het geloof. In het werk van middeleeuwse dichteres Hadewijch wordt dit motief zichtbaar. Jan van den Brink onderzoekt hoe dit motief is aangepast aan de context van de 21e eeuw in de film Hadewijch uit 2009.   Een […]

Illustratie, Het voordeel van de twijfel

Het voordeel van de twijfel

Herman M. van Praag

Herman van Praag die veel over het thema geloof en wetenschap publiceerde koos voor de romanvorm bij het thema geloofstwijfel. In dit artikel geeft hij aan hoe zijn ideeënroman ´Slecht zicht´ is opgebouwd en met welke tradities hoofdpersoon Amos in dialoog is. Aan een schilderij laten zich twee componenten onderscheiden: het doek waarop een voorstelling staat afgebeeld, en de lijst die het geheel samenbindt. Een beschouwelijk boek heeft een vergelijkbare structuur. De grondidee die aan […]

Geen afbeelding

De roman als podium van de praktische filosofie

Klaas van der Zwaag

In een wereld die door de filosofie is verlaten en die versnipperd is door wetenschappelijke specialisaties is de roman de laatste uitkijkpost van waaruit we het menselijk leven als geheel kunnen overzien. Vanheste neemt dit – vrij weergegeven – citaat van de Argentijnse schrijver Ernesto Sábato over de roman als motto van zijn boek Denkende romans. Sábato vertolkt met zijn opmerking de mening dat de filosofie zich steeds meer met theoretische vraagstukken is gaan bezighouden […]