Ongeneeslijk religieus

Klaas van der Zwaag

Toen Gerko Tempelman in Amsterdam wilde studeren, werd hij gewaarschuwd dat hij zijn geloof zou verliezen. Dat gebeurde ook, maar hij bleef toch niet los van God. De ondertitel van zijn boek is: “Hoe God verdween uit onze wereld/mijn leven en waarom steeds meer filosofen zeggen dat-ie terug is.” Die filosofen zijn de zogeheten ‘radicale theologen’, die vooral filosofisch te werk gaan. Zij vertegenwoordigen de variant van de ‘God-is-dood-theologen’ in de jaren zeventig, een groep […]

Ad den Besten. Deelbiografie 1923-1955

Klaas van der Zwaag

Een proefschrift over de christelijke dichter en literair criticus Ad den Besten (1923-2015). Ad den Besten groeide op in een hervormd gezin in Utrecht. Toen zijn ouders scheidden, moest zijn vader zijn functie als bestuurslid van het Christelijk Gymnasium in Utrecht opgeven. Hij zegde zijn lidmaatschap van de CHU op en werd lid van de NSB. Dat bepaalde de koers van vader en zoon. Ze werden beide pro-Duits gezind en Ad werd gegrepen door nationalistische […]

Individualisering: het plotselinge einde van een uniek experiment (1)

Over opkomst en ondergang van de burgerlijke cultuur Nooit daarvoor en nooit daarna werden de belangen van individu en gemeenschap zo subtiel op elkaar afgestemd als in de burgerlijke cultuur, vindt Govert Buijs. Toch kwam er in de jaren zestig van de vorige eeuw terecht een tegenbeweging op gang. Deze beweging sloeg echter door. Hoe kunnen we in een periode van geradicaliseerde individualisering het christelijk geloof als kompas gebruiken en gemeenschap stichten? Hieronder een analyse […]

‘Van alle tijden en plaatsen’ – Individu en gemeenschap in herdenkingspraktijken

Herdenkingspraktijken veronderstellen dat de doden weliswaar dood zijn, maar tegelijk in zekere zin bestaan. Het christendom doet volgens Rik Peels recht aan deze intuïtie, maar voor hem is niet duidelijk hoe dat zit binnen een naturalistische wereldbeschouwing, die ervan uitgaat dat dode mensen niet bestaan.   Dido Elizabeth Belle werd geboren in 1761. Haar vader, Sir John Lindsay, was een witte officier in de Britse vloot. Haar moeder was een Afrikaanse slavin. Toen haar vader […]

Zachte kracht

Ikenius Antuma

Wat is waarheid? Dat is een zware, trage vraag, die ik natuurlijk beter niet kan stellen in een column. Ook in de liefde die blind is, in de oorlog waar waarheid het eerste slachtoffer is, en in de filosofie waarvan niet alleen de postmodernistische varianten relativisme promoten heeft waarheid het zwaar. Maar zelfs in onze tijd van babbelbubbels en alternatieve feiten laat de waarheidsvraag zich niet helemaal onderdrukken. Het verschijnsel ‘nepnieuws’ bijvoorbeeld roept de vraag […]

Autonomie en gemeenschap in ggz en kerk

Staat autonomie haaks op heteronomie? En staat daarmee de aandacht voor versterking van de autonomie binnen professionele hulpverlening ook haaks op de heteronome basis van geloofsgemeenschappen? Bert Loonstra analyseert het dilemma door te onderscheiden in rationele, emotionele en morele autonomie.   De geestelijke gezondheidszorg (ggz) en de kerk hebben een dilemma waarvan ze zich vaak niet bewust zijn. Deze bijdrage brengt het dilemma in beeld en zoekt naar een oplossing. Veel therapie is georiënteerd op […]

Filosofie en voetbal

Peter Blokhuis

Wie aan de kant staat, terzijde dus, ziet wel wat maar doet niet mee. Hij ziet bijvoorbeeld een voetballer scoren zonder te weten hoe je dat doet en hoe het voelt. Dat kijken vanaf de zijkant levert wel een verhaal op – “ik was erbij toen…, en ik zag hoe…” – maar het is niet het verhaal van een voetballer. Sterker nog, de voetballer heeft vaak niet zo veel te vertellen. Een denker is een mens aan […]

Integrale kennis

Peter Blokhuis

Kennis van objecten en kennis van vaardigheden noemt Peter Blokhuis integrale kennis. Om deze kennis gaat het in het beroepsonderwijs. Theorie en praktijk moeten daarin gelijk opgaan. Leerlingen in het beroepsonderwijs hebben weinig aan abstracte kennis. Toch is het leren kennen los van een praktische betekenis eveneens van belang, om tot waardering van het gekende te kunnen komen.   Mensen leven niet zonder kennis. In hun kennen zijn ze verbonden met de wereld om hen […]

Ars moriendi

Sterven is niet alleen iets wat je overkomt, het is ook iets wat je doet. Of, liever gezegd, iets waar je je op een bepaalde manier op kunt voorbereiden. Daarom pleit ik, in lijn met Carlo Leget, voor eerherstel van stervenskunst, de ars moriendi, als belangrijk onderdeel van de levenskunst. Vandaag de dag tuigen we, ook in de kerk, onze geboortecultuur steeds verder op, met zwangerschapsgym, vadercursussen, babyshowers, gender reveal parties, kraamfeesten, doopfeesten en wat […]

Zendmast of stoorzender? De rol van religie in morele kwesties

Henk Jochemsen

Vanuit diverse invalshoeken laat Henk Jochemsen zien dat er een structurele relatie is tussen moraal en religie.   Een paar dagen voor de historische ontmoeting tussen de leiders van Noord- en Zuid-Korea, Kim Jong-un en Moon Jae-in, op 27 april 2018, meldde de Guardian van 23 april dat Zuid-Korea, als een gebaar van goede wil, de luidsprekers tot zwijgen bracht die als stoorzenders daverende propaganda naar Noord-Korea zonden. Zuid- en Noord-Korea irriteren elkaar al jarenlang […]