Vrolijke klimaatwetenschap

Een oneindige herhaling van zetten in een spel dat niets oplevert. Dat is de algemene stemming, met name van deskundigen, rond de nieuwe klimaattop in Madrid. Nietzsche beschreef oneindige herhaling als aanvankelijk angstaanjagend. Na een fase van berusting slaat die ervaring echter om in vrolijke wetenschap. Het diepe besef dat de dingen gaan zoals ze gaan brengt ons uiteindelijk gelukzaligheid. Bestaan er ook vrolijke klimaatwetenschappers? Ik ken er één, niet in de  neurotische Nietzscheaanse, maar […]

Spitten en niet moe worden – Christelijk geloof als inspiratiebron voor goed werk

Ezen, de vrome boerenknecht uit de roman De tornado van Bé Nijenhuis, stelt zich de nieuwe aarde voor als een plek waar hij eindeloos akkers om kan spitten, zonder moe te worden. Voor Jan van der Stoep staat deze Ezen symbool voor iemand die vanuit een diepe christelijke spiritualiteit zijn werk doet. Werken hoort bij de mens. Een beetje zweten en zwoegen geeft voldoening, maar het kan ook te veel worden. Wat is kortom goed […]

‘Vreugdevolle franje is de kern van de economie’

Volgens Roelf Haan heeft Govert Buijs als zij-instromer in de economie met Waarom werken we zo hard? een waardevol boek geschreven. Hij vergelijkt de historische en antropologische benadering van Buijs met die van Sismondi: ze zijn niet bedrijfsblind.   Van Govert Buijs verscheen, nadat hij in 2018 samen met Ad Verbrugge en Jelle van Baardewijk zijn cultuurfilosofische analyse publiceerde over Het goede leven en de vrije markt[1] – een leergang door de hele westerse filosofie – dit […]

Wat kunnen we leren van Afrikaanse filosofie?

Niet het denken in een of-of schema (rede/emotie; man/vrouw; geest/materie), maar het opvatten van tegenstellingen als complementair kan ons verder helpen, al was alleen al in het overwinnen van de tegenstelling tussen Westerse en Afrikaanse filosofie. Dat is de overtuiging van filosofe Sophie Olúwolè, die vorig jaar overleed.   Bestaat er zoiets als Afrikaanse filosofie? Ja! vindt Sophie. Voor haar is van belang dat een beschouwing rationeel, kritisch en wetenschappelijk is. Volgens dit criterium heeft […]

Christelijke reflecties op de tegenstellingen van onze tijd

Door de verschijning van FvD op het politieke toneel wordt binnen christelijke partijen een nieuwe scheidslijn zichtbaar tussen traditioneel-nationalistisch en mondiaal-democratisch. Met behulp van Latour laat Jan Hoogland zien dat deze tegenstelling vruchteloos is. Er is een derde weg nodig, of in termen van Latour, een derde attractor.   Bij de laatste twee verkiezingen, voor de Provinciale Staten en voor het Europees Parlement, boekte een relatief nieuwe partij, Forum voor Democratie, een grote winst. Gek […]

Is Kierkegaard de wegbereider van het losgeslagen individu?

Het eindexamenthema in 2020 voor het vak filosofie op het vwo is ‘Het goede leven en de vrije markt’. Belangrijk voor de ontwikkeling van de vrije markt was de ontwikkeling van het autonome individu. Pieter Vos bestrijdt in dit artikel de gedachte dat de christelijke filosoof Kierkegaard medeverantwoordelijk is voor de emancipatie van dit autonome individu, of het denken in termen van authenticiteit los van universele normen.   Wie filosofie als examenvak volgt op het […]

Alles loopt vast

Niet alles kan. Maar we rekenen er wel op. We eisen het zelfs van de ander. En daardoor loopt volgens Jan Hoogland alles vast.   “Alles loopt vast”, zei een vriend van me tijdens een etentje afgelopen week. Hij doelde daarmee niet op het etentje zelf, want dat was gezellig en aangenaam. Nee, hij doelde op de toestand in de wereld. “We zagen het allang aankomen, maar ineens is het zover. En het loopt echt […]

Integriteit en respect in het Twittertijdperk – Richard Mouw als ethicus

Bart Cusveller

In december ontvangt de Amerikaanse filosoof Richard Mouw een eredoctoraat van de Theologische Universiteit Kampen. Zijn werk is niet in het Nederlands vertaald en daardoor wellicht minder bekend. Bart Cusveller biedt in dit artikel een introductie. Mouw plaatst zichzelf in de traditie van het neocalvinisme, waarin het thema van de antithese een belangrijke rol speelt. Maar hoe kun je, gegeven de antithese, samen met ongelovigen nadenken over morele problemen? Wat hebben gelovigen en ongelovigen gemeenschappelijk? […]

Dinosaurus

Peter Blokhuis

Wij waarderen de natuur. Maar de natuur moet wel aardig blijven. Met de komst van wolven worden we toch wat onrustig. Zolang het gaat over ringslangen, buizerds, gestreepte padden en dassen zien we het samenleven wel zitten, gunnen we de dieren ook hun plaats. Ze zijn van onze maat. Maar van gevaarlijke natuur houden we niet en het moet niet te vol worden. Als de aantallen zwijnen, herten en runderen te groot worden, grijpen we […]

Onderwijs, mensverbetering en het najagen van het goede

Onderwijs is erop gericht van iemand een ‘beter’ mens te maken. Maar als we tegenwoordig spreken over mensverbetering gaat het vaak over iets anders, namelijk technologische mensverbetering, of – wat in het Nederlands inmiddels een gangbare term is – human enhancement. In dit artikel gaat het over de relatie tussen die twee vormen van verbetering. Filosofie van onderwijs en filosofie van technologie komen hier bij elkaar en we zitten ook dicht bij de theologie.   Kunnen we […]