Beweegrede | Geert Jan Spijker Tijdens de zomervakantie neem ik soms dagboekfragmenten en aforismen van Kierkegaard mee op reis. Zittend voor de tent – preciezer gezegd: de stacaravan met airco – mijmer ik dan over notities van de Deense filosoof. Niet dat dat per se leuk is. Kierkegaard, zo stelt de Vlaamse hoogleraar Karl Verstrynge in ons interview, bezorgt je een slecht geweten. Positief geformuleerd: hij houdt je scherp. Waar sta ik ook alweer voor […]
Wereld van Sophie | Gerben Polinder “Het hoogste is er nog – heb je naaste lief!” Wat betekent het om dat te zeggen tegen iemand die zijn geliefde is verloren? En wat bedoeld Kierkegaard met deze gedachte uit Wat de liefde doet bedoelt. In ‘De wereld van Sophie’ komt een student of middelbare scholier aan het woord. Deze keer: Gerben Polinder. Hij betrekt meerdere thema’s, zoals ‘de dichter’ en ‘christelijke troost’, om bovengenoemde gedachte van […]
Boekbespreking | Joost Hengstmengel Kars Veling (1948-2025), filosoof, hoogleraar en politicus, beschrijft in Tot hier belangrijke momenten uit zijn leven, van jeugd en studie tot pensioen en het overlijden van zijn vrouw Gerda. Hij laat zien hoe filosofie helpt om grote levensvragen te verhelderen binnen wetenschap, onderwijs, theologie, bestuur en het dagelijks leven. Op het eerste gezicht is het vorig jaar verschenen Tot hier een wat ongebruikelijke uitgave in de Verantwoordingsreeks van de Stichting voor […]
Boekbespreking | Ger Groot Nog nooit is de wereld zo rijk, welvarend en voorspoedig geweest als nu. En tegelijk kampt diezelfde wereld met levensbedreigende problemen. Zo succesvol als de vooruitgang in het verleden was, zo duister lijkt de toekomst. Hebben we ons in de geschiedenis vergist? Of zal de traditie van de Verlichting ook de huidige crisis te boven kunnen komen? Aan de hand van een drietal recent verschenen boeken vraagt Ger Groot zich af […]
Vrij-artikel | Stephan Wetzels In deze overweging onderzoekt Stephan Wetzels Kierkegaard als denker van het voorbehoud wanneer het aankomt op de duiding van een persoon. Kierkegaard verzet zich niet tegen een oordeel als zodanig, maar tegen de gedachte dat dit oordeel moet uitlopen op een zekere uitkomst die iemand definitief vastlegt of zonder meer kenmerkt. Via een begrip van het zelf als een verhouding die zich tot zichzelf verhoudt, wordt een antropologie voorgesteld waarin de […]
Essay | Marja van Nieuwkerk Wat kan Søren Kierkegaard betekenen voor de actuele discussie rond persoonsvorming in het onderwijs? Marja van Nieuwkerk laat zien dat Kierkegaards schrijverschap een proces van voortdurende zelfvorming is. Aan de hand van zijn meest filosofische pseudoniem Johannes Climacus, bespreekt zij wat een leraar vermag en wat de ‘lezer-leerling voor altijd’ te doen staat. Zij verbindt Kierkegaards ideeën met de hedendaagse denkers Gert Biesta en Renée van Riessen, die meer aandacht […]
Mensbeeld | Geert Jan Spijker en Suzan Sierksma De Vlaamse hoogleraar Karl Verstrynge is al sinds zijn tienertijd gegrepen door het denken van Kierkegaard. Wat spreekt hem zo aan in deze Deense filosoof? Hoe leest en begrijpt hij als existentiefilosoof de boeken van deze uitgesproken christelijke filosoof? Suzan Sierksma en Geert Jan Spijker spraken hem over ‘de man die de filosofie terug bij het leven gebracht heeft’. Om maar bij het begin te beginnen: hoe […]
Klassieker | Andries Visser In ‘Klassieker’ wordt de achtergrond, inhoud en relevantie van een klassieke tekst belicht. Deze keer De ziekte tot de dood van Kierkegaard. Als het gaat om begrippen als ‘angst’ en ‘vertwijfeling’ is Kierkegaard als eerste Europese denker doorgedrongen in de gebieden die men in de loop van de twintigste eeuw is gaan ontdekken en benoemen als dieptepsychologie, psychiatrie en dergelijke. In deze bespreking van ‘De ziekte tot de dood’ laat Andries […]
Thema-artikel | Gerrit Glas Is het niet hachelijk om Kierkegaard en Dooyeweerd in verband met elkaar te brengen? En dan nog wel over een onderwerp als het ‘ik’ of ‘zelf’. In dit artikel laat Gerrit Glas zien dat er naast niet geringe verschillen in de kern toch ook belangrijke overeenkomsten zijn tussen beide denkers. In het denken van Kierkegaard zit meer ‘systeem’ dan men op basis van eerste lezing zou denken. En Dooyeweerds visie op […]
Thema-artikel | Pieter Vos Kierkegaards denken draait om de enkeling en de existentiële opgave van de zelfwording. Daarmee lijkt hij een typisch modern individualisme te propageren. Kierkegaards filosofie bevat echter ook een cultuurkritiek waarin het moderne individu als een abstracte verschijning opdoemt. In dit artikel laat Pieter Vos zien dat Kierkegaards kritiek op het abstracte individu juist de achtergrond vormt van zijn pleidooi voor individuele zelfwording. Søren Kierkegaard (1813-1855) leefde in een periode van ingrijpende […]
