Vrij artikel

Kierkegaards oordeel. Over zekere uitkomsten, het existentieel onbepaalbare en een ethiek van verantwoordelijkheid

Cultuur & maatschappij, Psychologie en wetenschap, Vrij artikel

Vrij-artikel | Stephan Wetzels In deze overweging onderzoekt Stephan Wetzels Kierkegaard als denker van het voorbehoud wanneer het aankomt op de duiding van een persoon. Kierkegaard verzet zich niet tegen een oordeel als zodanig, maar tegen de gedachte dat dit oordeel moet uitlopen op een zekere uitkomst die iemand definitief vastlegt of zonder meer kenmerkt. Via een begrip van het zelf als een verhouding die zich tot zichzelf verhoudt, wordt een antropologie voorgesteld waarin de […]

Zoeken naar wijsheid in donkere tijden 

Filosofie en maatschappij, Vrij artikel

Vrij artikel | Jan Hoogland  In zijn lezing ter gelegenheid van het 90-jarig bestaan van de Vereniging voor Calvinistische Wijsbegeerte, gehouden op 18 april 2026 te Utrecht, ging Jan Hoogland in op een opvallende parallel in het denken van de actuele filosoof Bruno Latour en de Calvinistische (later: reformatorische) wijsbegeerte. Hieronder een verkorte weergave van die lezing.  In de Volkskrant van zaterdag 2 mei 2025 staat een interview met de Duitse socioloog Andreas Reckwitz die […]

Op zoek naar wijsheid in roerige tijden. Over innerlijkheid, oriëntatie en politieke levenskunst 

Filosofie en maatschappij, Vrij artikel

Vrij artikel | Welmoed Vlieger  In roerige tijden als de onze dringt de vraag zich op waar wijsheid en oriëntatie te vinden zijn. Een scherpe tijdsdiagnose is daarvoor onmisbaar, maar zij is niet genoeg, want daarnaast dient zich nog een andere vraag aan: wat vraagt zo’n tijd innerlijk van ons? In dit artikel, gebaseerd op haar bijdrage tijdens de Christelijke Filosofie Conferentie in april 2026, gaat Welmoed Vlieger op zoek naar een antwoord op deze […]

Waarom juist de 21e eeuw niet zonder theologie kan 

Filosofie en theologie, Vrij artikel

Vrij artikel | Peter Siebe  Wie religie niet serieus neemt en theologie als academisch vak niet meer van deze tijd vindt, heeft volgens Katja Tolstoj, hoogleraar ‘theologie en religie in getraumatiseerde samenlevingen’ aan de VU, een bias. Het doet de overgrote meerderheid van de wereldbevolking tekort en geeft blijk van onkunde over onze eigen tijd. Theologie is bij uitstek dé academische discipline van de 21e eeuw. Theologie is niet herleidbaar tot bijvoorbeeld psychologie. Theologie ontmaskert […]

De aspecten of dimensies van huwelijk en gezin: een vergelijking tussen John Witte Jr. en Herman Dooyeweerd 

Filosofie en maatschappij, Religie en cultuur, Vrij artikel

Vrij artikel | Arko van Helden  Huwelijk en gezin zijn veelkleurige relaties en complexe maatschappelijke instituten. John Witte Jr. vat deze veelkleurigheid en complexiteit in zes dimensies. Hij gebruikt hiervoor als metafoor een globe met twee polen en vier meridianen. Arko van Helden vergelijkt dit zes-dimensionale huwelijks- en gezinsmodel van Witte met de op het eerste oog daarmee overeenkomende aspecten van Dooyeweerd. Net als Wittes model kan Dooyeweerds aspectenleer bruikbaar zijn bij actuele politiek-maatschappelijke debatten […]

Denken over aanraken

Peter Blokhuis Essay, Vrij artikel

Eeuwenoud is de discussie over de verhouding tussen lichaam en ziel. Handelend voelen we ons één maar als we er even over nadenken lijken we twee te zijn. Filosofisch heeft dat geleid tot het zogenoemde dualisme volgens welke theorie de mens uit twee op zichzelf staande substanties bestaat. Peter Blokhuis staat stil bij het onderscheid tussen lichaam en ziel naar aanleiding van het tegenwoordig veelbesproken grensoverschrijdend gedrag. Mensen raken elkaar aan. Wat is daarvan de […]

Expeditie Robinson Het ethische denken van Marilynne Robinson

Bart Cusveller Vrij artikel

Op 5 april 2024 presenteerde Bart Cusveller op Hogeschool Viaa in Zwolle een nieuw deel in de reeks Verantwoording, Van waarde zijn. Kennismaking met het denken van Marilynne Robinson. Het is in ons land de eerste inleiding die de cultuurfilosofische non-fictie van deze schrijfster ontsluit. Op het minisymposium ter gelegenheid van de presentatie gaf Bart Cusveller als introductie onderstaande ‘samenvatting van de samenvatting’. Te zijn of niet te zijn Marilynne Robinson (1943) is een hedendaagse […]

Afstemming

Gerrit Glas Vrij artikel

Onderstaande tekst is een sterk ingekorte en bewerkte versie van de afscheidsrede die Gerrit Glas op 1 december 2023 gaf als houder van de Dooyeweerd leerstoel (VU Amsterdam). In deze rede ging hij in op het thema ‘afstemming’. Het thema werd gekozen vanwege de maatschappelijke actualiteit. Ook vormt het een verbindende schakel tussen een aantal van zijn activiteiten in de zorg, het onderwijs (met name de opleiding tot medisch specialist) en de wetenschappen.  De term […]

Hoe oriënteer je je in de filosofie van de 21e eeuw?

Gijsbert van den Brink Vrij artikel

De westerse wijsbegeerte heeft de eeuwen door op tal van manieren in wisselwerking gestaan met de wereld van christelijk geloof en theologie. Hoe ziet deze wisselwerking er in het huidige landschap van de filosofie uit? Welke stromingen zijn te onderscheiden, welke denkers toonaangevend? Gijsbert van den Brink beschrijft de keuzes die hij maakte toen hij onlangs aan zijn veelgebruikte Oriëntatie in de filosofie een hoofdstuk over de 21e eeuw mocht toevoegen. Het schrijven van een […]