De waarheid mag gezegd – post truth

Het is Internationale Vrouwendag 2020. Meghan Markle bezoekt een school in Londen. De aula is een zinderend broeinest van adolescenten die oog in oog staan met hun idool. Meghan is immers de vrouw die een prins schaakte op voorwaarde dat hij afstand zou doen van zijn prinselijkheid. Hoe catchy is emancipatie! Ze nodigt studenten uit om op het podium een getuigenis te geven. Eén jongen durft het aan. Onder luid gejoel begroet hij Meghan met […]

Waarheid is een evaluatief begrip

Waarheid is bij uitstek een relationele term. Dat is de stelling van Jan Hoogland. Met de term ‘waar’ evalueren we de claims die we doen in onze onderlinge communicatie.   Voor mensen die erin geloven is de Bijbel een waar en betrouwbaar boek. Je zou zelfs kunnen zeggen: het enige boek dat écht waar en betrouwbaar is. Sommigen spreken ook wel over de Bijbel als het ‘onfeilbare woord van God’ of als een boek dat […]

Zin maken

Peter Blokhuis

“Heb je geen zin, dan maak je maar zin.” Deze oude opvoedkundige uitspraak bevat een diepe waarheid.  Heel anders dan de uitspraak: “Je doet het omdat ik het zeg.” De twee uitspraken lijken wel op elkaar, ze zijn beide autoritair en vooronderstellen een gezagsverhouding. Er wordt gehoorzaamheid verlangd en een goede reden wordt niet gegeven. Toch is er een wezenlijk verschil dat, indien opgemerkt, tot filosofische gedachten leidt. Hoewel het niet bedoeld is, wordt in […]

Centrum Centraal

Ikenius Antuma

Mijn gedachten cirkelen vaak rond Niets en graag deel ik daarvan nog iets. Het gaat me dit keer om het verschijnsel (of mijn unheimische gevoel) dat onze leefwereld het steeds vaker zonder centrum moet stellen. Hét voorbeeld is voor mij het verplaatsen van winkels uit het centrum naar de rand van de stad. In steeds meer steden en dorpen merk je dat het centrum iets mist. Natuurlijk staat in veel plaatsen de kerktoren nog overeind, […]

Waarheid en vriendschap

Plato mag dan een vriend zijn, de waarheid is een grotere vriend. Dat is volgens overlevering een wijsheid van Aristoteles. In naam van die waarheid zijn echter veel vriendschappen gebroken, families gespleten en kerken gescheurd. Wat is vriendschap met de waarheid dan eigenlijk voor een vriendschap? Kun je alleen bevriend zijn met gelijkgestemden, of is er ook vriendschap mogelijk met andersvoelenden? Kan een pacifist alleen maar bevriend zijn met een pacifist? Geldt met andere woorden: […]

Wat is de waarheid van de witte kruisiging?

In verband met de coronamaatregelen moest het interview met Sophie worden verdaagd. In afwijking met het format daarom deze oplossing, waar we geen gewoonte van hopen te maken. De filosofische vraag is, is het reëel om bij kunst naar de waarheid te vragen? Anders gezegd, kun je van een interpretatie zeggen dat die juist is of onjuist? Marc Chagall schilderde De witte kruisiging na de Kristallnacht in 1938. Hoewel hij intuïtief schilderde en zijn werk […]

Waarheid – enige persoonlijke bespiegelingen

Een doelrationele, cognitieve denkstijl in de wetenschap leidt tot een instrumenteel gebruik van de natuur. Theologie en filosofie moeten daarom aan de bel blijven trekken: de mens is geen heerser over maar herder binnen de natuur.   Deze persoonlijke beschouwingen begin ik met de weergave van de resultaten van onderzoek naar de relatie tussen de wijze waarop mensen bij voorkeur een probleem oplossen en hun zelf-gerapporteerde mate van het geloof in God.[1] Hieruit bleek dat […]

O mijn vrienden, vriendschap bestaat niet!

Excurs bij Waarheid en vriendschap Hoewel we slechts drie meesters van het wantrouwen kennen, Marx, Nietzsche en Freud, betonen door de eeuwen heen veel filosofen zich wantrouwend als het om vriendschap gaat. Augustinus en Pascal heb ik al genoemd, en tot hen hoort zelfs, volgens geruchten, Aristoteles. Hij zou gezegd hebben: o mijn vrienden, vriendschap bestaat niet. Dat het om een gerucht gaat, blijkt al uit de formuleringen die ik tegenkwam: “Aristoteles zei regelmatig”, of: […]

De waarheid is innerlijk

Renée van Riessen

Nu we toch met z’n allen zitten opgesloten, is het een goed moment om naar de waarheid te zoeken, daar waar ze te vinden is: van binnen. Renée van Riessen is de reisleider.   Sinds 13 maart en de eerste landelijke maatregelen in verband met het coronavirus is alles ineens anders geworden. We zijn gedwongen afstand te houden tot elkaar en kijken anderen (medemensen) aan alsof ze ons de ziekte en de dood kunnen aandoen. […]

Waarom tolerantie niet de hoogste waarde kan zijn

Zijn we de laatste jaren toleranter geworden in Nederland? En kan alles wel getolereerd worden? Deze vragen komen aan de orde in het boeiende boek van Marin Terpstra en Theo de Wit. Het eerste deel is vooral beschrijvend en historisch van aard. Daarin komt het gedogen van hard- en softdrugs in Nederland aan de orde, hoe dat wordt verdragen (tolerare). Je zou kunnen stellen dat “Nederland misschien wel bij uitstek het land is waarin vanaf […]