Kunst & Literatuur – Sophie Online

Dooyeweerd in kleur

Thema-artikel | Maarten Verkerk Welke schilderijen zijn er eigenlijk van Dooyeweerd? Wat was de relatie van die schilders tot het denken van Dooyeweerd. Maarten Verkerk doet een verslag van zijn zoektocht naar de verschillende schilderijen van Dooyeweerd, de achtergrond van de schilders en de visie op Dooyeweerd die in deze schilderijen naar voren komt. Hij laat zien dat de verschillende schilderijen tezamen een goed beeld geven van Dooyeweerd. Het verhaal van dit artikel begon met […]

Weet wat je leest. De epistemische waarde van het lezen van romans

De wereld van Sophie, Filosofie en cultuur, Kunst & Literatuur

De wereld van Sophie | Anna Haase Kun je kennis opdoen uit fictie? Deze vraag stond centraal in de scriptie die Anna Haase schreef ter afronding van de bachelor Filosofie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Het antwoord hierop is tweeledig: romans kunnen verschillende soorten kennis verschaffen en ze kunnen bijdragen aan het ontwikkelen van epistemische deugden bij de lezer. In dit artikel gaat ze in op het eerste, de soorten kennis die fictie te […]

Zeggingskracht

Teunis Brand Beweegrede, Jaargang 12 - 2022, Kunst & Literatuur

Ik heb mij nooit veel met kunst beziggehouden. Toen een van de redactieleden opperde om voor dit nummer Henk Helmantel te interviewen wist ik niet wie hij was – ik beken dit tot mijn schaamte. Het bezoek aan deze schilder heeft echter iets in mij wakker gemaakt. De afgelopen tijd heb ik regelmatig Wikipedia-pagina’s over allerlei kunststromingen afgestruind. En ik heb me (in vogelvlucht) verdiept in wat de reformatorisch-wijsgerige traditie te bieden heeft op het […]

Fashion theologie bij Tertullianus en Augustinus

Robert Covolo Jaargang 12 - 2022, Kunst & Literatuur

Niets biedt zoveel verheldering als een achtergrondverhaal. Rechercheurs weten dit beter dan ieder ander. Nadat ze de sleutelfiguren hebben geïdentificeerd, vraagt de rechercheur zich af hoe deze personen bij de misdaad betrokken zijn geraakt. De mysterieuze dynamiek oplossen tussen fashion en theologie houdt niets anders in. Ook hier begint het werk bij het ontdekken van de gedeelde geschiedenis: hoe de interactie tussen fashion en theologie in de traditie hun huidige relatie heeft gevormd. In deze […]

Lezen en het geluk van het eindige

Ger Groot Jaargang 12 - 2022, Kunst & Literatuur

Het lezen van een goede roman kan een inslag veroorzaken waarbij de tekst je optilt, groter maakt dan je was en meevoert naar onvermoede verten. Wat is het in een boek dat het dit bij de lezer kan veroorzaken? Is het herkenning waar de lezer naar op zoek is? Of is het juist de vreemdheid van de protagonisten in een roman die ons bekoort? In dit essay neemt Ger Groot ons mee in zijn zoektocht […]

“Waar Mondriaan ophoudt, zet ik hem in z’n achteruit” – In gesprek met Henk Helmantel

Teunis Brand Jaargang 12 - 2022, Kunst & Literatuur

Op de eerste dag van het jaar dat Museum Helmantel was geopend, reisden drie redactieleden af naar het Groningse Westeremden om een bezoek te brengen aan de kunstschilder Henk Helmantel. Nadat we – nog voor de officiële openingstijd – de collectie met belangstelling hadden bekeken, kregen we in de huiskamer van De Weem (een volledig gerenoveerde pastorie waarvan het voorhuis dateert uit de dertiende eeuw) de unieke kans om Henk Helmantel te bevragen over zijn […]

Kuypers invloed op kunst en het denken over kunst

Marleen Hengelaar-Rookmaaker Jaargang 11 - 2021, Kunst & Literatuur, Kuyper - Abraham

Meer dan op de kunstbeoefening zelf, heeft Kuyper invloed gehad op het protestantse denken over kunst, is de stelling van Marleen Hengelaar. Niettemin hebben zijn gedachten over liturgie sterk de architectuur bepaald van gereformeerde kerkbouw na de Doleantie. Na drie eeuwen stilte over kunst op het theologische gereformeerde erf – afgezien van catechismuspreken over het tweede gebod – was daar opeens Abraham Kuyper, wiens grote verdienste het was dat hij kunst opnieuw op de kaart […]

Spitten en niet moe worden – Christelijk geloof als inspiratiebron voor goed werk

Jan van der Stoep Jaargang 09 - 2019, Kunst & Literatuur, Openingsessay

Ezen, de vrome boerenknecht uit de roman De tornado van Bé Nijenhuis, stelt zich de nieuwe aarde voor als een plek waar hij eindeloos akkers om kan spitten, zonder moe te worden. Voor Jan van der Stoep staat deze Ezen symbool voor iemand die vanuit een diepe christelijke spiritualiteit zijn werk doet. Werken hoort bij de mens. Een beetje zweten en zwoegen geeft voldoening, maar het kan ook te veel worden. Wat is kortom goed […]

De Japanse steenhouwer

Hans Weigand Jaargang 09 - 2019, Kunst & Literatuur

Het probleem met onze verlangens is dat we steeds meer willen hebben, zo wordt vaak gezegd. Maar is dat zo? Multatuli’s parabel van de Japanse steenhouwer laat zien dat begeerte complexer is. In 2020 is het precies tweehonderd jaar geleden dat Eduard Douwes Dekker werd geboren, die onder het pseudoniem Multatuli in 1860 zijn boek Max Havelaar de wereld in slingerde. Met zijn felle aanklacht tegen de uitbuiting van de Javaanse bevolking bracht het […]

Sophocles’ (496-406 v. Chr.) verhaal van Oedipus – Een verhaal van vrijheid, autonomie en goddelijke voorzienigheid

Gertjan Kooiman Jaargang 09 - 2019, Kunst & Literatuur

Het verhaal Als baby werd Oedipus in opdracht van zijn vader, koning Laios van Thebe, met gebroken pezen ontvoerd om de goddelijke voorzegging te omzeilen dat de baby als jongeling zijn vader zou vermoorden en zijn moeder zou huwen. De baby moest vermoord worden, maar de herder die hem ontvoerde toonde medelijden met hem en legde hem te vondeling. Een andere herder bracht hem bij koning Polybos, waar hij zijn jeugd doorbracht, niet wetende dat […]