Sophie 8e jaargang nr 1, februari 2018

Het radijsje Ruud Lubbers

Ferm en koersvast hanteerde Ruud Lubbers twaalf jaar het roer van het schip van staat. En dat was meer dan oké. Maar hoe betrouwbaar hij als stuurman ook was, ik zou niet graag bij hem in de auto hebben gezeten. Lubbers nam het niet zo nauw met paaltjes en vluchtheuvels. Ik vermoed dat zijn rijstijl doorklonk in de aanwijzingen die ik door de telefoon van hem kreeg. Hij navigeerde mij met Jan Hoogland als volgt […]

Ria van den Brandt

Ria van den Brandt – Wat gebeurt er met het geloof van iemand als hij in een diepe crisis komt?

Ruth en Aart Deddens

Ze is voor 5/8 Vlaams en heeft ook nog voor 5/8 een Vlaamse zangerigheid in haar accent. Haar grondeigenschap is Duitse grondigheid. Ze heeft een Russische fascinatie voor de beweging naar binnen, voor mystiek. Haar Nederlandse doorzettingsvermogen (‘Ik ben gewoon een drampaal’) heeft haar gebracht waar ze nu is: expert op het gebied van Etty Hillesum-studies. Een maand geleden legde Ria van den Brandt (1960) haar grootste ei: de transcriptie van een vriendenboekje Levenskunst, waarin […]

Susan Neiman

Kant als wapen tegen Trump, cynisme, populisme en relativisme – Interview met Susan Neiman

Aart Deddens en Jan Hoogland

De verkiezing van Trump in het najaar van 2016 was voor Susan Neiman the limit. Ze vroeg direct het Duitse staatsburgerschap aan. Een jaar later interviewen we de Amerikaans-Joodse filosofe, wanneer ze haar Duitse paspoort voor het eerst op zak heeft. Een week eerder kreeg ze het uit handen van de burgemeester van Berlijn. Opgetogen vertelt ze over de trots die ze daarbij voelt. Voor de presentatie van haar boek Verzet en rede in tijden […]

Boekbespreking 'Susan Neiman, Verzet en rede in tijden van nepnieuws, Rotterdam, 2017'

Indringend pamflet van Susan Neiman

Aart Deddens en Jan Hoogland

Susan Neiman is een Amerikaanse filosofe die internationaal bekend is geworden door haar publicaties over moraal en ethiek. In het Nederlands vertaald verschenen van haar Het kwaad denken en Morele helderheid. Momenteel is zij directeur van het Einstein Forum in Potsdam (een internationale denktank) en woont zij in Berlijn. Zij is bezig met een boek over wat de wereld van Duitsland kan leren als het gaat over de verwerking van een ‘fout’ verleden (Vergangenheitsbewältigung). In […]

Illustratie, Genderneutraal?

Genderneutraal?

Aart Deddens

Sofie is de naam voor dit stoplicht aan de Vredenburg in Utrecht. De vraag is of zij een probleem oplost of een probleem creëert. Gaat het bijvoorbeeld om een voetgangersoversteekplaats of om een voetgangstersoversteekplaats? Sinds het vorige nummer van Soφie wordt u als ‘sporend’ abonnee door de NS aangesproken als ‘beste reiziger’. Hoewel het machinisten en conducteurs vrij staat om bij het gebruik van de intercom terug te vallen op het archaïsche ‘dames en heren’, […]

Illustratie, Calvijn en de economische actualiteit (2)

Calvijn en de economische actualiteit (2)

Calvijn is niet alleen maar de kerkhervormer, integendeel, zijn denken blijkt verrassend inclusief te zijn. Calvijns taal, ook zijn theologische taal, is voluit humanistisch. Dat is van grote betekenis in onze eigen tijd, die er een is van kleiner wordende kerken en van secularisering. Calvijn wint hierdoor slechts aan zeggingskracht, vindt Roelf Haan, die een vervolg geeft aan zijn essay in het decembernummer. Een belangrijk verschil tussen Calvijn en de calvinisten na hem is dat […]

Ruud Lubbers

Ruud Lubbers: God staat ook aan het eind

Aart Deddens en Jan Hoogland

Ruud Lubbers willen we met ere gedenken door een aantal kenmerkende citaten weer te geven uit een interview dat wij met hem hadden over het Handvest van de Aarde, waarvan hij mederedacteur was. Het interview is onder de titel ‘Ecologie gaat boven economie’ geplaatst in het herfstnummer van Beweging in 2006. In het jaar 2000 verscheen het Handvest van de Aarde, een levensbeschouwelijke en ethische vloer onder de millenniumdoelstellingen van de Verenigde Naties (vrede, armoedebestrijding […]

Illustratie, Vrijheid in verschil - Een pleidooi tegen technocratie

Vrijheid in verschil – Een pleidooi tegen technocratie

Bestaat er voor elk probleem een redelijke oplossing? Lossen onze meningsverschillen op als we elkaar beter gaan begrijpen? Kunnen we met meer informatie betere keuzen maken? In tijden van een bijna heilig vertrouwen in techniek, bestaat de neiging om ook politiek op technische wijze te begrijpen. Als politiek techniek wordt, wordt ze technocratie. Waar in de techniek de functie centraal staat – werkt het? – daar wordt door technocratisch denken politiek zélf tot iets functioneels. […]

William Desmond

Valse munters in de filosofie – William Desmond als criticus

Sander Griffioen

In dit essay laat Sander Griffioen zien hoe het begrip ‘vervalsing’ in het werk van de Ierse filosoof William Desmond1 een centrale rol speelt. Tegelijk wijst hij op enkele onvolkomenheden en onduidelijkheden in de belangrijkste teksten over vervalsing. Centraal staan Desmonds boeken Hegel’s God. A Counterfeit Double? (2003), The Intimate Universal (2015) en een essay over Solovjov en Sjestov. Bij mijn afscheid aan de VU in 2006 schonk William Desmond me een replica van de […]

Illustratie, Heelheid als voorwaarde voor wijsheid

Heelheid als voorwaarde voor wijsheid

Roshnee Ossewaarde-Lowtoo

In het christelijke denken over technologie draait het volgens Roshnee Ossewaarde om het cultiveren van voldoende wijsheid, dat wil zeggen, onderscheidingsvermogen om tussen het (technologisch) mogelijke en het wenselijke te onderscheiden. Het kader waarin de christelijke techniekfilosofie zich voltrekt wordt grotendeels bepaald door de christelijke visie op de aard van de mens, het hoogste goed, de relatie van de mens tot zijn/haar naaste, tot God, en tot de wereld. Het hoogste goed is God zelf, […]