Catch 22

Vorige maand overleed mijn moeder. In een statig album met zwarte bladzijden en zilveren onderschriften vond ik een krantenartikel dat tussen de foto’s was geplakt. Het vergeelde papier stak slordig af tegen de romantische kiekjes van het zomerkamp van de vijfde klas van het Marnixgymnasium uit Rotterdam in 1950. Prof. dr. C.C. de Bruin overleden, meldde het artikel. Ah, Zebedeüs! dacht ik, zijn bijnaam vanwege zijn voornaam Cebus. Hij was leraar Nederlands, gepromoveerd op Thomas […]

De uil van Minerva

Met een indirecte verwijzing naar Hegel (de uil van Minerva) creëert Thierry Baudet een reddingsmythe: alleen Forum voor Democratie kan ons nog redden van de ondergang. Deze retoriek komt volgens Jan Hoogland voort uit een ondemocratische attitude. Op 20 maart jl. vonden in Nederland de verkiezingen plaats voor de Provinciale Staten. Vanwege een ingewikkeld getrapt systeem zijn deze verkiezingen ook bepalend voor de nieuwe samenstelling van de Eerste Kamer van de Staten-Generaal en daarmee voor […]

Soort of kwaliteit

Peter Blokhuis

Een kenmerk van moderne beeldende kunst is dat aan het kunstwerk geen eisen worden gesteld inzake vorm, materiaal en techniek. De vormen in een abstract schilderij doen niet aan iets buiten het schilderij denken. Die herkenbaarheid mag er wel zijn maar het hoeft niet. Als ik een bloeiende rododendron bedek met witte katoenen lakens en er een bordje bij zet met daarop ‘With’ dan is de vorm ervan geen reden om te zeggen dat het […]

Als je het niet meer weet, is dat dan klungelen?

Op het dieptepunt van haar rouw ging Sophie Jonker naar de huisarts. “Ik weet niet meer hoe het verder moet,” zei ze. Vanaf dat moment werd alles lichter en draaglijk. Ze ervaart de meeste steun van vrienden die zeggen: “Ik weet niet hoe je je nu voelt en ik heb ook niet het idee dat ik je kan helpen, maar ik denk aan je”. Geen raad weten en toch moeten handelen voelt als geklungel, maar […]

Zonder pijn gaat het niet – Waarom we ons geklungel niet moeten wegmoffelen in de communicatie

Jan van der Stoep

De wereld is niet perfect. We weten het allemaal. Als mensen lopen we dikwijls tegen onze grenzen aan. Toch schemert daarvan maar weinig door in de verhalen die bedrijven, organisaties en politiek leiders ons vertellen. Ze spiegelen ons een werkelijkheid voor waarin we zelf niet hoeven te veranderen of waarin het ongemak van beperkte duur is.  Bestaat er nog wel zoiets als waarheid? Wie de maatschappelijke discussie van de laatste jaren volgt, kan daar gemakkelijk […]

Afslankingskuur voor dikke ikken

Ikenius Antuma

Soms word ik overvallen door het verlangen om van betekenis te zijn juist door mezelf minder betekenis toe te kennen. Dat verlangen komt misschien voort uit een lichte vorm van de midlifecrisis waaraan ik wel ’ns zou kunnen lijden, maar wordt in elk geval niet geboren uit de huidige tijdgeest, die verlangen naar roem, jagen naar onmiddellijke behoeftebevrediging en uitleven van individualisme ademt. Mij inspireert het volkomen oneigentijdse verschijnsel van de kathedralen. De bouw van […]

Maak jezelf leeg – dan stopt het geklungel

Renée van Riessen

Ons geklungel heeft te maken met de last van het leven. Die last kennen alle mensen, ook bijvoorbeeld BN’ers die het ogenschijnlijk voor de wind gaat en die tot verbazing van iedereen suïcide plegen. Godsdienst kan mensen losmaken van die last, zodat ze weer eerlijk naar zichzelf kunnen kijken. Een voorpublicatie uit het boek Van zichzelf bevrijd; Levinas over transcendentie en nabijheid van Renée van Riessen dat binnenkort verschijnt.   Wat is het verschil tussen […]

Is het christelijk geloof een verdovingstechniek tegen het besef van het tragische?

Het mooie Essay van de Maand van de Filosofie daagde Jan Hoogland uit om naar zichzelf te kijken. Is het christelijk geloof een voormoderne techniek om het besef van het tragische te verdoven, of maakt het dat besef intenser?   Filosoof/cabaretier Tim Fransen is de auteur van het Essay voor de Maand van de Filosofie Het leven als tragikomedie – Over humor, kwetsbaarheid en solidariteit. Het is een goed leesbaar boekje geworden van ruim 150 pagina’s over […]

De economische theorie en het ‘ik’ als subject

De economisch handelende persoon heet in de economische theorie het ‘economisch subject’. Dit subject dankt zijn bestaan aan de tweeledige veronderstelling dat de samenleving bijeen wordt gehouden door de markt, en dat de markt per definitie de plaats is waar individuen streven naar wat zij zien als hun individuele belang. Deze gereduceerde visie op de mens is in de plaats gekomen van het denken van de renaissance en de reformatie. Met behulp van het werk […]

Comenius, filosoof van de eenheid en harmonie

Klaas van der Zwaag

De werkelijkheid is één. Jan Amos Comenius (1592-1670), filosoof, theoloog, orthopedagoog en diplomaat, zette de grondlijnen van een ‘pansofie’ uiteen, een totaalvisie op de werkelijkheid, waarin wereld, mens en God een intrinsieke samenhang vertonen. Hij benadrukte als christenhumanist de morele en godsdienstige vorming van de mens.   Comenius was een uit Tsjechië afkomstige oorlogsvluchteling (hij heette oorspronkelijk Jan Komenský) die de laatste veertien jaar van zijn leven in Amsterdam doorbracht. Hij publiceerde daar vele werken […]