Het ritueel en het heilige

Het proces van het ontstaan van idealen is verweven met het proces van het ontstaan van het zelfbeeld van een samenleving. Precies daarin is de gelegenheid gegeven voor een samenleving om zichzelf te veranderen al naargelang de idealen, maar daarin schuilt ook het gevaar dat die idealen worden gebruikt voor de zelfsacralisering van de samenleving, aldus Hans Joas in zijn nieuwe boek De macht van het heilige. Een voorpublicatie met een inleiding van Jan Hoogland. […]

Een Engelse visie op ecologie op basis van Dooyeweerd

Richard Gunton en Eline van Asperen

Engelse academici uit de exacte wetenschappen, de filosofie en de theologie hebben zich verenigd in een werkgroep, Faith-in-Scholarship Working Group on Ecosystem Services. In reactie op het gangbare utilistische model van ecosysteemdiensten zijn zij bezig een model te ontwikkelen van ecosysteemwaardering op basis van de filosofie van Dooyeweerd en Bijbelse noties over de schepping.   In december 2014 bezocht Richard Gunton de jaarlijkse conferentie van de British Ecological Society. Tijdens het bijwonen van de sessies […]

Is de donut-economie de oplossing voor de 21e eeuw?

Een lineaire economie die uitgaat van oneindige groei loopt vast in haar eigen succes. De aarde is niet onuitputtelijk. De Engelse econome Kate Raworth pleit daarom voor een ‘donut-economie’.  Volgens haar is met name in de voedselsector nieuw leiderschap nodig. Ze wordt op haar wenken bediend door onze Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Schouten, die onlangs haar visie lanceerde en daarin als richting aangaf dat de landbouw meer een kringloop-economie moet gaan worden.   […]

De heilige dwaze vrouw in Hadewijch

In hun onaangepastheid vormden heilige dwazen in de middeleeuwen een kritiek op de gevestigde sociale en kerkelijke orde. Het ging hun echter niet om revolte zonder meer. Heilige idioten respecteren immers altijd voluit de belangrijkste principes van het geloof. In het werk van middeleeuwse dichteres Hadewijch wordt dit motief zichtbaar. Jan van den Brink onderzoekt hoe dit motief is aangepast aan de context van de 21e eeuw in de film Hadewijch uit 2009.   Een […]

Leren van morele voorbeelden

“Als je van beren leren kan, van slimme beren leren kan, is dat iets wat je echt proberen moet, want (…) beren zijn als leraar beregoed”, zingt beer Baloe in Jungle Book. Pieter Vos gaat na hoe dat precies werkt, moreel leren van beregoede voorbeelden.   Sinds de opleving van de deugdethiek in de jaren tachtig is een indrukwekkende hoeveelheid literatuur verschenen waarin morele vorming wordt opgevat als karaktervorming en het cultiveren van deugden. Een […]

Religie van taboe naar trending topic

Twee voormalig redacteuren van Soφie (of beter: haar voorganger Beweging) vielen in de prijzen. René van Woudenberg won goud en Herman Paul zilver in de essaywedstrijd ‘Is er in de wetenschap ruimte voor religie?’. Wij feliciteren hen met deze mooie prijs. Op 11 oktober jongstleden vond de prijsuitreiking plaats van de door de Koninklijke Hollandse Maatschappij der Wetenschappen en NRC uitgeschreven essaywedstrijd.   Opvallend aan de uitkomst was dat alle gelauwerde essays een pleidooi voeren […]

“Hello, My Name is Sophia” – Wie is verantwoordelijk voor het gedrag van Sophia?

Ondanks haar menselijke naam en haar menselijke trekjes, is robot Sophia niets meer dan een technisch artefact. Ze is niet voor haar handelen verantwoordelijk, of om het in termen van Dooyeweerd te zeggen, ze is geen subject binnen het ethische aspect. Mensen, in casu ontwerpers, zijn verantwoordelijk voor haar gedrag, stelt Diede Mekkering.   Jarenlang heeft men erover gespeculeerd, boeken geschreven en films gemaakt. Nu is het dan eindelijk zo ver; de eerste rationeel handelende […]

Hoe krijg je topleerkrachten?

Sophie Oudman maakte vijf jaar geleden als onderwijskundige in Soφie al eens indruk met een filosofische vraag over het onderwijs: wat is het doel van onderwijs? Filosofische vragen liggen soms zo voor de hand dat niemand ze stelt. Met het stellen van dat soort vragen is ze doorgegaan in de wetenschap. Ze combineert een promotie met een baan als juf in het primair onderwijs. Mijn ideaal is in één zin: heel goede leerkrachten. Maar hoe […]

Wat zijn waarden? – Een plaatsbepaling binnen de filosofie van Dooyeweerd

Christine Boshuijzen-van Burken

In het artikel op de vorige pagina’s las u op welke wijze de aspectenleer van Dooyeweerd vruchtbaar gemaakt kan worden in de praktijk, in casu het opvangen van vluchtelingen. Welke plaats hebben waarden echter in die filosofie? We zijn vertrouwd met de begrippen wet en wetmatigheid en met het normatieve karakter van de aspecten. Hoe verhouden wetten en normen zich tot het populaire begrip waarden? Christine Boshuijzen-van Burken geeft de aftrap voor bezinning hierop.   […]

Waarden in de vluchtelingenketen

Christine Boshuijzen-van Burken

Christine Boshuijzen doet onderzoek naar problemen die vluchtelingen ervaren in de vluchtelingenketen. Waar problemen optreden zijn waarden in het geding, is haar uitgangspunt. Met behulp van de aspectenleer van Dooyeweerd spoort ze die waarden op en duidt daarmee de problemen.   Wereldwijd zijn er bijna zestig miljoen mensen op de vlucht voor oorlog en geweld (www.ind.nl, 15 augustus 2018). Tegen het einde van 2016 waren er volgens UNHCR over de hele wereld 2,9 miljoen asielzoekers. […]