Het echte leven

Je woont toch om te leven? Ik meen dat het De Hypotheker was, die met deze slogan adverteerde. Een boeiend dilemma. Op de achtergrond speelt de verzwegen vraag: Je werkt toch om te wonen? Want daar is de hypotheekverstrekker voor. Mooi wonen betekent hard werken, veel lenen en dus eigenlijk niet leven. Dat is de paradox die De Hypotheker laat zien. En zelf is de hypotheekverstrekker een onderneming, en een onderneming moet winst maken, maximale […]

De onafwendbare ondergang – Honderd jaar avondland met Oswald Spengler

Klaas van der Zwaag

Verguisd, bestreden, maar nu plotseling actueel, appellerend aan cultureel onbehagen en crisisbesef. De klassieker van de Duitse cultuurfilosoof Oswald Spengler, De ondergang van het Avondland (1918-1922), trekt in brede kringen veel aandacht. Loopt onze westerse cultuur ten einde? Zijn we radeloos in onze antwoorden?   Het boek is niet bepaald toegankelijk voor de argeloze lezer. Briljant en meeslepend geschreven, is het tegelijk duister vanwege de weidse en soms ondoorzichtige beschouwingen over cultuur, kunst, wiskunde, religie, […]

Kunst en religie bij Vincent van Gogh

Klaas van der Zwaag

Vincent van Gogh was een sociaal én religieus bewogen kunstenaar. Henk de Jong laat zien hoe het werk van Thomas à Kempis, De navolging van Christus, zijn doorwerking heeft in de schilderijen van Van Gogh. Van Gogh voelde zich niet alleen door het boek aangesproken, maar heeft ook in letterlijke zin aan de roep tot navolgen van Christus gehoor willen geven. Van Gogh heeft eens gezegd dat hij naast de Bijbel slechts twee boeken nodig […]

Filosofie en religie als elkaars vijand

Klaas van der Zwaag

Een tegendraads geluid in de filosofie. De auteur, hispanoloog en historicus, betoogt dat het christendom geen rol meer speelt in universitaire vakgroepen en aanverwante kringen. Filosofie gaat niet meer over de grote metafysische vragen. Universiteiten zijn als bomen waarvan de stam en de wortels niet meer worden gekend. Het gevolg is een toenemende vertakking in steeds kleinere specialismen. Men weet steeds meer over steeds minder. “Men is verdwaald in de twijgen en bladeren. We zien […]

Een vonk van menselijkheid

Klaas van der Zwaag

Theo Witvliet vraagt aandacht voor de relevantie van Martin Bubers denken voor het humanisme, met name op het punt van werkelijke ontmoeting tussen mensen onderling en tussen mens en God. Volgens Buber heeft het moderne besef van eenzaamheid de menselijke existentie tot probleem gemaakt. Volgens de Joodse denker kan de mens als individu nooit tot zichzelf komen zonder de ander. De oerzonde van alle religies is de scheiding tussen leven in de wereld en leven […]

Christelijk geloof niet minder redelijk dan seculier geloof

Klaas van der Zwaag

Bij je volle verstand is een apologetisch werk zoals we dat van Keller gewend zijn. De gepensioneerde predikant uit New York argumenteert vooral vanuit de redelijkheid van het geloof. Hij wil laten zien dat het christendom in alle opzichten het meest zinvolle leven biedt – emotioneel, cultureel en rationeel. Zinvol leven betekent dat je een doel hebt in je leven en de zekerheid dat je leven ertoe doet omdat je een doel dient dat boven […]

Het legitieme sentiment van de kerstkaart

Hans Ester geeft zich in woord en beeld over aan het sentiment van de kerstgroet, toen die nog iets meer aandacht vroeg dan één druk op de knop na het selecteren van contactpersonen en appgroepen.   De kerst- en nieuwjaarskaart is de laatste twintig jaar in het defensief gedrukt. De digitaal verspreide wenskaart heeft veel terrein veroverd. Walt Disney geeft de toon aan. En inderdaad, wat is er makkelijker dan met een druk op de […]

God en geld

Jan Prij schreef een boek over de verhouding tussen religie, politiek en economie. Hij wil duidelijk stelling nemen tegen het ‘Trumpvirus’. Daarbij gebruikt hij de mythe van Hermes, als boodschapper van de goden, als rode draad in zijn verhaal. Het gaat over de hermeneutiek. Hij bespreekt boeiende alternatieve figuren die de hemel met de aarde weten te verbinden: Moeder Teresa (‘Een heilige met rafelrandjes’), Martin Luther King (‘Onruststoker voor de gevestigde politieke orde’) en Fjodor […]

Waarom zorg voor de natuur tot het goede leven behoort – Vijf soorten argumenten

Jelle van Baardewijk, Govert Buijs, Ad Verbrugge

Govert Buijs schreef met anderen een boek voor vwo-leerlingen over het eindexamenthema ‘filosofie vanaf 2020’. Dat boek kwam onlangs uit onder de titel Het goede leven & de vrije markt. De centrale vraag is: wat is het goede leven en brengt de vrije markt ons daar dichter naartoe? De redactie van Soφie zal zowel in het blad als op de website sophieonline.nl enkele achtergrondartikelen opnemen over het thema, in de rubriek ‘Slagen met Soφie’. Ter […]

Een heilig leven is een gehecht leven – Augustinus’ kijk op globalisering

Wouter Beekers beschouwt Augustinus als een profeet van het paradoxale proces van ‘glokalisering’. Een ontwikkeling van globalisering zal altijd een reactie van lokalisering uitlokken. Hij gaat te rade bij Augustinus’ bekende werk De stad Gods.   De ‘sociale quaestie’ van weleer valt in het niet bij de maatschappelijke kwesties van vandaag.[1] Wetenschappers registreren een opwarming van de aarde en zij vrezen voor rampzalige gevolgen. Miljoenen mensen zijn op de vlucht voor geweld en waarschijnlijk nog […]