Sophie 8e jaargang nr 1, februari 2018

Het radijsje Ruud Lubbers

Ferm en koersvast hanteerde Ruud Lubbers twaalf jaar het roer van het schip van staat. En dat was meer dan oké. Maar hoe betrouwbaar hij als stuurman ook was, ik zou niet graag bij hem in de auto hebben gezeten. Lubbers nam het niet zo nauw met paaltjes en vluchtheuvels. Ik vermoed dat zijn rijstijl doorklonk in de aanwijzingen die ik door de telefoon van hem kreeg. Hij navigeerde mij met Jan Hoogland als volgt […]

Sophie 7e jaargang nr 1, februari 2017

Romano Guardini

Boekhandel Wristers handelde in tweedehands theologie, onder het motto: de bibliotheek van een predikant is zijn begrafenisverzekering. Hiermee stimuleerde hij predikanten om onbezorgd te investeren in ‘hun toekomst’. Wellicht heeft hij met dat oogmerk ook zijn biedingen gedaan en als tegenprestatie het leven van predikantsweduwen draaglijk gemaakt. De begrafeniskosten van mijn vader, die predikant is in ruste, zullen er echter niet mee kunnen worden gedekt. Tijdens zijn arbeidzame leven had hij peperdure abonnementen op woordenboeken […]

Sophie 7e jaargang nr 2, april 2017

De schuld van het geboren-zijn

Is vergeving een onmogelijke mogelijkheid? vraagt Renée van Riessen in haar openingsessay, op basis van disputen van Joodse intellectuelen die de concentratiekampen hadden overleefd. Na het lezen van Renée, herlas ik een interview van Germaine Greer met Primo Levi: Levi – Ik heb Het proces van Kafka vertaald voor een Italiaanse literaire reeks (..). Ik ben er ziek van geworden. Toen ik de vertaling af had, kwam ik in een diepe depressie terecht, die zes […]

Sophie 7e jaargang nr 6, december 2017

Mendacium officiosum

Niets dan de waarheid spreken, kan dat? Een hele opgave, zo waarlijk immers helpe mij God, allemachtig. Filosofen zijn nog strenger dan de Bijbel. Ze staan zelfs de noodleugen (mendacium officiosum) niet toe. Met een beetje goede wil kun je dit Latijn echter ook vertalen met beroepsleugen. Er zijn sectoren die met fantaseren hun brood verdienen. Is het dan ook liegen? Denk aan accountants. Zij waarderen iets als goodwill met een getal en daar is […]

Sophie 7e jaargang nr 5, oktober 2017

Esse est percipi

Wat is ‘zijn’ precies? Zijn is waargenomen worden, of in het Kerklatijn van de filosofie: esse est percipi. Dat vond althans de anglicaanse priester Berkeley aan het begin van de Verlichting, toen het pleit tussen empiristen en idealisten nog niet door Kant was beslecht. Geluid bijvoorbeeld is niet iets materieels, zei Berkeley. Het bestaat alleen door het gehoor van de waarnemer. Stel je een bos voor dat helemaal verlaten is. Als daar een tak van […]

Sophie 7e jaargang nr 4, september 2017

Het scheermes van Ockham

Onlangs voltooide nakomelinge haar masterscriptie. Of ik die kritisch wilde doorlezen ‒ ik zat toch al in de correctiemodus van Soφie. “Je conclusies zijn als een baard onder de bikinilijn. Daar moet nog wel het scheermes van Ockham overheen”, gaf ik terug. Nakomelinge was weliswaar bekend met Gillette en Veet, maar had nog nooit van het scheermes van Ockham gehoord, terwijl dat toch een eerbiedwaardige gebruikerstraditie kent van 750 jaar. “Volgens Ockham dien je alles […]

Sophie 7e jaargang nr 3, juni 2017

Emoticons als het einde van de ironie

Bij mijn nieuwe telefoonabonnement ‘kreeg’ ik een smartphone. Ik blijk veel minder smart dan mijn telefoon, maar dankzij enkele swipende trucjes van mijn slimme nageslacht, behoor ik als bij toverslag tot een veelheid van clans: de gezinsapp, de familieapp, de straatapp, de buurtapp, de miniwijkapp, vriendenclub zus – en vriendenclub zo-app. Zonder noemenswaardige inspanning heeft mijn netwerk zich vermenigvuldigd als de sterren aan een oosterse hemel. En dat heeft natuurlijk zijn prijs. Ik krijg dagelijks […]