Naastenliefde bij Kierkegaard en Augustinus

Wereld van Sophie | Gerben Polinder “Het hoogste is er nog – heb je naaste lief!” Wat betekent het om dat te zeggen tegen iemand die zijn geliefde is verloren? En wat bedoeld Kierkegaard met deze gedachte uit Wat de liefde doet bedoelt. In ‘De wereld van Sophie’ komt een student of middelbare scholier aan het woord. Deze keer: Gerben Polinder. Hij betrekt meerdere thema’s, zoals ‘de dichter’ en ‘christelijke troost’, om bovengenoemde gedachte van […]

Karsiaans denken

Boekbespreking | Joost Hengstmengel Kars Veling (1948-2025), filosoof, hoogleraar en politicus, beschrijft in Tot hier belangrijke momenten uit zijn leven, van jeugd en studie tot pensioen en het overlijden van zijn vrouw Gerda. Hij laat zien hoe filosofie helpt om grote levensvragen te verhelderen binnen wetenschap, onderwijs, theologie, bestuur en het dagelijks leven. Op het eerste gezicht is het vorig jaar verschenen Tot hier een wat ongebruikelijke uitgave in de Verantwoordingsreeks van de Stichting voor […]

Haperende vooruitgang

Boekbespreking | Ger Groot Nog nooit is de wereld zo rijk, welvarend en voorspoedig geweest als nu. En tegelijk kampt diezelfde wereld met levensbedreigende problemen. Zo succesvol als de vooruitgang in het verleden was, zo duister lijkt de toekomst. Hebben we ons in de geschiedenis vergist? Of zal de traditie van de Verlichting ook de huidige crisis te boven kunnen komen? Aan de hand van een drietal recent verschenen boeken vraagt Ger Groot zich af […]

Het leven van binnenuit beschouwd  

Boekbespreking | Sander Griffioen  Een gangbare opvatting onder wetenschappers en filosofen is dat betrouwbare kennis een toeschouwerspositie buiten of boven de veranderlijke werkelijkheid vereist. Koo van der Wal wil aantonen dat kennis die zo tot stand komt op miskenning, vertekening of geringschatting van grote stukken van de menselijke ervaring berust; en dat een deelnemersperspectief daarentegen wel recht doet aan de ervaring en bovendien leert te beseffen wat het is om ‘participant te zijn in het […]

Een laudatio op Gorgias 

Boekbespreking | Albert Joosse  Gorgias van Leontini was in de Grieks-Romeinse oudheid beroemd als redenaar, een stijlicoon door zijn weelderige proza. Volgens antieke bronnen is hij meer dan honderd jaar oud geworden (ca. 485-375 misschien), zodat hij niet alleen ouder was dan Socrates maar pas stierf toen Plato tegen de vijftig was. Wie weet. In ieder geval maakte hij deel uit van een generatie denkers – naast Socrates bijvoorbeeld Empedokles, Protagoras, Hippias, Anaxagoras – door […]

Een tegengeluid over onze omgang met dieren 

Boekbespreking | Franck Meijboom  Dieren zijn overal. We leven samen met miljoenen dieren, die we houden als huisdier, inzetten voor de productie van voeding of die we in de natuur tegenkomen. Dat is in de Bijbel niet wezenlijk anders. Van Genesis tot Openbaring spelen dieren een rol. Soms als bedreiging en gevaar, maar ook als teken van voorspoed of de aanwezigheid van God. Zo beschouwd, is het bijzonder dat de aandacht voor dieren en onze […]

Geloof en geluk

Boekbespreking | Wilco de Vries  In het publieke debat in Nederland wordt christelijk geloof niet vaak gelinkt aan geluk. Geloven wordt eerder gezien als iets beknellends. In Geloven maakt gelukkig laat econoom en theoloog Johan Graafland op basis van wetenschappelijk onderzoek een ander geluid horen. In zijn empirisch onderzoek naar de relatie tussen marktinstituties en kwaliteit van leven of geluk viel het Graafland op dat de variabele ‘geloof’ vaak samenhangt met menselijk geluk. Door middel […]

De kunst van het kunnen gunnen: Rob Compaijen over afgunst 

Boekbespreking | Wilco de vries  Op het schilderij van Théodore Géricault, La monomane de l’envie (circa 1819-1822), staart een oude vrouw loensend naar iets dat we als toeschouwers niet kunnen zien. Haar gezichtsuitdrukking is bedrukt; ze lijkt te lijden aan pijn en afkeer. Afgunst van Rob Compaijen is een commentaar op waar deze vrouw aan lijdt en geeft uiteindelijk ook een remedie voor afgunstige harten: het ontwikkelen van zelfonthechting, een basaal gevoel van er mogen […]

Groene theologie uit het oosten 

Boekbespreking | Sam Janse  Priesters van de schepping is een verrassend boek, vooral voor hen die bij de oosters-orthodoxe kerken denken aan monniken die eindeloos naar iconen staren en hun aardse tijd uitzitten tot ze naar de hemel mogen. Ioannis Zizioulas (1986-2023) was een bijzondere theoloog. Hij was docent aan verschillende universiteiten en bekleedde daarnaast in de kerk het ambt van metropoliet van Pergamum.  Hij pleitte voor verbondenheid met alles wat leeft en protesteerde vandaaruit […]

Offer, toewijding of aanslag op autonomie 

Boekbespreking | Marcel Poorthuis  Het controversiële, maar centrale begrip van het offer kent religieuze, filosofische en sociale interpretaties. Dit boek neemt de uitdaging aan om die allemaal te bespreken en vervolgens beknopt ‘de oogst’ ervan te registreren. Zo passeren Jonathan Sacks (erkennen van afhankelijkheid), Durkheim (gemeenschap), Halbertal (offer als teruggave), Noordmans (offer en schuld), Daly (offer als navolging), Girard (offer en geweld) en Van Nistelrooy (offer als zorg) de revue. Hierbij speelt de lastige kwestie […]