Opkomst, ondergang en terugkeer van de parallellie tussen denken en zijn (deel 1)

In dit artikel onderzoek Emanuel Rutten een cruciale veronderstelling van de antieke en middeleeuwse wijsbegeerte: dat ons denken en het zijn hecht op elkaar betrokken zijn. In dit eerste deel van een tweeluik gaat hij met name in op de implicaties van deze veronderstelling bij Aristoteles en de middeleeuwse scholasticus Anselmus. De middeleeuwse scholastieke wijsbegeerte van filosofen als Anselmus, Thomas en Scotus werd gedomineerd door het principe dat ons denken en het zijn hecht op […]

De antwoordende mens – kracht en zwakte van deze metafoor

Henk G. Geertsema Homo Respondens. Essays in Christian Philosophy Paideia Press 2021 595 pagina’s, € 35,99 Homo Respondens. Essays in Christian Philosophy is een bundeling van voornamelijk eerder gepubliceerde artikelen van emeritus hoogleraar christelijke filosofie Henk Geertsema.  In deze bijdrage bespreekt Bert Loonstra de bundel. Gedurende zijn loopbaan heeft Henk Geertsema eigen accenten gezet in wat voorheen Wijsbegeerte der Wetsidee en Reformatorische Wijsbegeerte heette en wat gezien kan worden als de erfenis van vooral Herman […]

De mystiek gedeconstrueerd

Marc de Kesel Ik, God & mezelf. Mystiek als deconstructie Sjibbolet, 2021 296 pagina’s, €24,99 De ondertitel van Ik, God & mezelf luidt ‘mystiek als deconstructie’. En inderdaad, Marc de Kesel bespreekt in dit boek een aantal mystieke christelijke auteurs. Het zijn achtereenvolgens Willem van St. Thierry (1085), François de Sales (1567-1622), Madame Guyon (1648-1717), Simone Weil (1903-1943), met als intermezzo Descartes (1596-1650) en als toegift Jean de Saint-Samson (1571-1636). Een boek over zo uiteenlopende […]

Handgereedschap

Er zit in mij een bepaald technologisch conservatisme. Zo houd ik bijvoorbeeld erg van handgereedschap. Mijn favorieten zijn de zeis en de schaaf. Meer dan hun elektrische of anderszins gemotoriseerde varianten brengen ze je in contact met het onderhavige materiaal. Het geluid dat ze maken is van de soort waarvan je kunt houden; gehoorbescherming is overbodig. Aan het geluid dat de schaaf maakt, kun je horen hoe scherp de beitel is. Door de vaardigheid die […]

Alleen de maker vindt rust. Een pleidooi voor belichaamde beweging

Maarten Vogelaar

Hoe beïnvloedt de alomtegenwoordige informatietechnologie ons leven? Waarom ervaren met name jongvolwassenen zo’n gevoel van vervreemding en onrust? Maarten Vogelaar analyseert hoe het digitale scherm ons leven heeft verandert en welke consequenties dit heeft voor het alledaagse leven. Hij bepleit een herwaardering van de oude ambachten, omdat ze ons helpen rust en verbondenheid te ervaren. Acht jaar geleden startte ik met een zoektocht naar het tegoed van het christendom voor a-religieuze Amsterdamse studenten. Jongvolwassenen die […]

iPhone en iCoon: religie in een technologische cultuur

Michiel van Well

In de wereld van vandaag spelen zowel technologie als religie een belangrijke rol. Toch worden ze niet vaak in een adem genoemd. Hebben ze desondanks iets met elkaar te maken? Zijn er interacties tussen technologie en religie? Michiel van Well onderneemt een zoektocht naar de vorm van religie in de technologische cultuur waarin we leven. Wij leven en denken technologie – in ons werk, in onze communicatie, in ons eten, in de gezondheidszorg, in het […]

Paul Kingsnorth: het kruis of de machine, een alternatief is er niet

De strijd tussen techniek en vrijheid is een spirituele strijd, heeft de Engelse schrijver Paul Kingsnorth in de loop der jaren ontdekt. En als iets dat duidelijk maakt, is het wel de coronacrisis. Op basis van eerdere interviews die hij heeft gehouden beschrijft Frank Mulder de visie van Kingsnorth op de wereld en zijn bekering tot het christendom. Soms zijn ontmoetingen zo toevallig dat het bijna geen toeval meer is. Nota bene de VPRO Gids […]

Mensverbetering via een technologische booster

Bert-Jan Heusinkveld

Technologieën zijn alomtegenwoordig. Ze zijn niet alleen om ons heen, maar integreren ook steeds meer in ons lichaam. De verbinding tussen mens en techniek zou een nieuwe mogelijkheid kunnen zijn om mensen op te waarderen richting een beter mens-zijn. Daartoe moet volgens Bert-Jan Heusinkveld eerst gekeken worden naar ‘wie wij zijn’ en naar de betekenis van ons lichaam. Het streven naar ontwikkeling, vooruitgang en een beter leven is mensen eigen. We willen iets van ons […]

In gesprek met techniekfilosoof Peter-Paul Verbeek

“Techniek kan iets laten zien van het wonder van ons bestaan” Peter-Paul Verbeek (1970) is hoogleraar Filosofie van Mens en Techniek en wetenschappelijk co-directeur van het DesignLab van de Universiteit Twente. Hij is al zijn hele werkzame leven bezig met techniekfilosofie. In zijn loopbaan ontving hij verschillende prestigieuze onderzoekspremies, waaronder in 2014 de VICI-premie om een theorie te ontwikkelen over de bemiddelende rol van technologie in kennis, moraal en metafysica. Teunis Brand interviewde hem over […]

Technologie, transdisciplinariteit en traditie

In de traditie van de christelijke filosofie wordt veel nadruk gelegd op de veelzijdigheid van de werkelijkheid. Die kan worden uitgedrukt in een verscheidenheid aan aspecten. Deze verscheidenheid kan helpen om een opkomende verzameling termen in de opleiding van ingenieurs te duiden, namelijk multi-, inter- en transdisciplinariteit. De roep om discipline-overstijgende kennis en vaardigheden is ingegeven door het besef dat toekomstige ingenieurs in een toenemend complexe wereld moeten opereren. In dit artikel onderzoekt Marc de […]