Vakantiegroeten uit Rügen

Prora staat symbool voor de hoopvolle verwachting waarmee de opkomst van het nationaalsocialisme gepaard ging in Duitsland. Uiteindelijk heeft het vakantieoord nergens aan bijgedragen. De beloften aan de arbeiders werden niet ingelost. Maar de sporen van dit verleden zijn niet gemakkelijk uit te wissen – de sloophamer krijgt er geen vat op. Daarmee is Prora wel een teken van Duitse gründlichkeit. Jan Hoogland doet verslag van zijn vakantie.

 

De afgelopen zomer heb ik een week vakantie gevierd op het Duitse Oostzee-eiland Rügen. Onderweg daarheen heb ik ook enkele schitterende oude Hanzesteden bezocht: Lübeck, Wismar en Stralsund. Het eiland Rügen heeft een oppervlakte van 926 km2. Met name aan de oostkust van dit eiland liggen een paar fraaie badplaatsen, gekenmerkt door typische negentiende-eeuwse ‘badplaatsarchitectuur’. Het eiland is door een 2,5 km lange dam door de Strelasund met het Duitse vasteland (Stralsund) verbonden. Deze dam werd in 1936 aangelegd, dat wil zeggen: in de tijd waarin de nazi’s aan de macht waren. Op de dam liggen een weg en een spoorverbinding. Sinds 2007 wordt het verkeer over deze dam ontlast door de vlak daarnaast gebouwde ‘Rügenbrug’.

Rügen is een prachtig, grillig gevormd eiland. Grote delen ervan hebben een heuvelachtig karakter. De hoogste heuvel is de 161 meter hoge Piekberg. Deze bevindt zich in het natuurpark Jasmund, het noordoostelijke deel van het eiland, dat zelf weer een soort schiereiland vormt. De kust van Jasmund bestaat voor een gedeelte uit schitterende krijtrotsformaties, ooit vastgelegd door de romantische schilder Caspar David Friedrich, die in 1774 in nog zo’n prachtige Hanzestad, Greifswald, dicht bij Rügen, werd geboren. Verder vermeldenswaard zijn de op het eiland aanwezige binnenzeeën, de Bodden, die slechts door smalle openingen met de Oostzee in verbinding staan. Kortom, een schitterend, afwisselend landschap.

 

Prora

Rügen was mij totaal onbekend totdat ik een documentaire zag over Prora. Prora is zonder twijfel het grootste gebouw op het eiland. Het is een door architect Clemens Klotz ontworpen en in opdracht van de nazi’s gebouwd hotel voor de gelijktijdige huisvesting van twintigduizend badgasten. Het initiatief werd destijds genomen door de nationaalsocialistische vakantieorganisatie Kraft durch Freude onder leiding van nazikopstuk Robert Ley. Het was zijn opdracht om de socialistische vakbonden te ontbinden en te bestrijden door het inrichten van een nationaalsocialistische arbeidersorganisatie, het Deutsche Arbeitsfront, opgericht enkele dagen nadat de nazi’s de vakbonden op 2 mei 1933 hadden verboden. Daarbij letten de nazi’s zeer nadrukkelijk ook op het welzijn van de arbeiders. Het ideaal was dat alle arbeiders regelmatig goedkoop een welverdiende vakantie zouden kunnen genieten voor het herstel van hun krachten.

Een van de projecten die Kraft durch Freude realiseerde was het KdF-Seebad Prora. Het gebouw staat aan het strand op een fraai deel van het eiland, net ten noorden van de badplaats Binz. Het complex zou uiteindelijk ruimte moeten bieden aan achtduizend bescheiden ingerichte hotelkamers voor twee à drie personen, allemaal met zicht op zee. Het totale bouwproject is 4½ km lang. Naast hotelkamers bevatte het complex ook restaurants, een grote pier voor de aanleg van cruiseschepen, theaters, filmzalen en sportaccommodaties. Tevens werd er speciaal voor het complex een spoorlijn aangelegd voor de aan- en afvoer van de vakantiegasten. Met de bouw werd in

Verder lezen?
De verdere inhoud van dit artikel of deze pagina is voorbehouden aan onze abonnees (u kunt hier inloggen).
Bent u nog geen abonnee, vraagt u dan een proefnummer aan, of registreert u zich direct online voor een abonnement.