Streekpost en overige bestemmingen

Hoewel ik sympathiseer met de calvinistische wijsbegeerte voel ik me geen calvinist en al helemaal geen ‘vijfpunter’. Aan het eerste punt blijf ik al haken, waardoor ik niet meer aan de volgende vier toekom: de totale verdorvenheid der mensheid. Daarvoor heb ik te weinig geloof. Die totaliteit is mij te groot en te absoluut. Na vijf minuten stop ik met nadenken of mediteren, of hoe die activiteit in relatie tot deze godsdienstige zaken ook heet, want dan is er wel weer een of andere buurvrouw die de schone en gestreken was komt brengen, omdat onze zoon in het ziekenhuis ligt, of een buurman die een maaltijd voor ons kookt, of een anonymus die de ramen blijkt te hebben gelapt als ik thuiskom. Ik besef weliswaar dat dit net zo’n kortzichtige reactie is als een tweet van Trump ‘Hoezo klimaatopwarming?’ wanneer het sneeuwt in Washington. Immers, de totale verdorvenheid van de mens gaat over onze status voor God en niet over onze handelingen (goed of kwaad), maar toch.

De Dordtse Leerregels die een uitverkiezingsleer beschrijven waarin de vijf calvinistische punten terugkomen, zijn vierhonderd jaar oud. We besteden er in de komende nummers enige aandacht aan. Thijs Tromp vertelde mij het verhaal van Okke Jager, die de uitverkiezingsleer in relatie bracht met een postbus. Een Nederlandse postbus kent twee gleuven, een gleuf voor streekpost en een gleuf voor overige bestemmingen. Stel nu, dat uit zou komen, dat de postbode bij het ledigen van de postbus alles weer in één zak meeneemt, ongesorteerd. Dat zou onze verontwaardiging wekken. We voelen ons dan niet serieus genomen. Dezelfde ernst is bij het thema uitverkiezing in het geding. We stellen ons twee bestemmingen voor: streekpost en overige bestemmingen (om het wat kneuteriger te zeggen dan hemel en hel). Volgens Okke Jager moeten we er echter ernstig rekening mee houden, dat de postbode toch alle post in één zak verzamelt. Ongesorteerd op boef of braaf. Dat is de ernst. En daarin schuilt onze verontwaardiging: wat de mens gescheiden heeft, voege God niet samen.

Ik interviewde Thijs Tromp omdat hij hoogleraar diaconaat is geworden aan de PThU, als opvolger van de welbekende Herman Noordegraaf. Diaconaat staat in de pikorde van de theologie helemaal onderaan. Bovenaan staat de systematische theologie, waarin thema’s aan de orde zijn als het kwaad, de godsleer, de mensleer. Daaronder staan de Bijbelvakken (hermeneutiek) en daar weer onder de praktische theologie. In de praktische theologie gaat het over preekkunde, liturgie, pastoraat, gemeenteopbouw et cetera. Helemaal onderaan staat het diaconaat. Hulp aan de armen. Wat in de maatschappij het meest onaanzienlijk is, is dat ook in de praktijk van de theologie. Herman Noordegraaf was een meester zonder discipelen. Er stonden geen opvolgers klaar, wat het tragische aspect nog eens vergroot. Gelukkig kon Thijs Tromp van de bodem worden geschraapt. Het klinkt allemaal als totale arrenmoede, en dat is het ook. Toch is dat de plek waar je moet zijn, waar de kerk is. Niet bij de leer van de totale verdorvenheid, maar bij de praktijk van de totale armoede. Dat is de omkering. De omkering van de status voor God. De omkering door de postbode. Veel leesplezier met Thijs e.a.