Maatschappelijk scepsis jegens wetenschappelijke zekerheden

Wetenschap heeft levensbeschouwing en geloof van de troon gestoten, maar ze blijkt niet de samenbindende kracht te bieden in de samenleving, die geloof en levenbeschouwing nog wel hadden. Dat maakt het oplossen van grote maatschappelijke problemen er niet makkelijker op.

 

Aan het einde van het warmste jaar ooit is het goed om terug en vooruit te kijken. Op zichzelf is zo’n record een nietszeggend feit. Records zijn er immers om gebroken te worden. Maar in dit geval zit er wel iets trendmatigs in. Er worden de laatste tijd alleen maar warmterecords gebroken, geen kouderecords. Hetgeen volgens velen wijst op klimaatverandering die ook nog eens door de mens veroorzaakt zou worden. Ik denk dat velen van ons gedurende de afgelopen zomer onwillekeurig een soort schuldgevoel overhielden aan het prachtige weer dat ons ten deel viel.

Maar misschien nog wel verrassender dan bovenstaande is dat ook het opinieklimaat over klimaatverandering is omgeslagen. Er blijkt sprake te zijn van een groeiende weerstand tegen de these dat de klimaatverandering die we ondergaan te wijten zou zijn aan ons eigen handelen. Immers, zo stelt men: in de geschiedenis hebben zich vaker klimaatveranderingen voorgedaan, denk bijvoorbeeld aan de ijstijden. Er is blijkbaar sprake van natuurlijke klimaatschommelingen. Waarom zou dat nu anders zijn? Het lijkt erop dat klimaatsceptici steeds meer bijval krijgen.

Zo kon Trump zonder veel politiek verzet in eigen land uit het klimaatakkoord van Parijs stappen. Eindelijk iemand die het politiek-correcte klimaatdenken durfde te doorbreken. Niet dat Trump klimaatverandering ontkent, maar wel dat die door menselijk handelen veroorzaakt zou worden. Dus waarom stoppen met fossiele brandstoffen als het gebruik ervan goed is voor de welvaart en de economie?

Onwillekeurig roept deze ontwikkeling de vraag op hoeveel evidence er is voor de stelling dat de klimaatverandering het gevolg is van menselijk handelen. De wetenschappelijke consensus over deze stelling is groot. Maar tegen politisering is zij toch betrekkelijk weerloos. Is het niet zo dat verreweg de meeste wetenschappers in de Verenigde Staten politiek links zijn georiënteerd? Volgens de klimaatsceptici zijn zij dus bevooroordeeld.

Ik ben zelf geen klimaatdeskundige. Ik kan in dit geding dus geen zinnige uitspraak doen. Maar ik moet zeggen: de twijfel heeft bij mij wel toegeslagen. Sterker nog: de discussie roept de vraag op in hoeverre er in de wetenschap ook plaats is voor geloof en dogma’s. Zou het kunnen dat bepaalde vormen van consensus in de wetenschap veel minder op onafhankelijk en kritisch onderzoek zijn gebaseerd dan wij denken?

 

Gezag

Dergelijke vragen treffen het gezag van de wetenschap in de kern: was het gezag van de wetenschap immers niet gebaseerd op het idee dat wetenschap elke vorm van geloof en vooroordeel overbodig maakte? Wetenschap is gebaseerd op openheid van geest, sluitende argumentaties en kritisch, onbevooroordeeld onderzoek. Geloof en vooronderstellingen horen in de wetenschap niet thuis, want de wetenschap overtuigt uitsluitend op basis van argumenten. Maar nu wordt de consensus over de oorzaak van de klimaatverandering door de sceptici min of meer

Verder lezen?
De verdere inhoud van dit artikel of deze pagina is voorbehouden aan onze abonnees (u kunt hier inloggen).
Bent u nog geen abonnee, vraagt u dan een proefnummer aan, of registreert u zich direct online voor een abonnement.