Laat nooit alle hoop varen – De boodschap van The Shawshank redemption

De beste illustratie van de intrinsieke en opvoedkundige waarde van hoop wordt gegeven in de film ‘The Shawshank redemption’, volgens Aart Deddens.

Grootgebracht als ik ben met het woord, heb ik weinig met de voorgekauwde verbeelding van stripboeken en films. Ik val erbij in slaap, zelfs bij wat geldt als de beste film aller tijden, The Shawshank redemption. Allicht is er, zoals voor alles, ook hiervoor een neurologische verklaring. De stem van verteller Morgan Freeman heeft precies de juiste corticale golfsnelheid om de slaap te activeren. Ik zeg maar wat. Het kan ook komen doordat de film te compact is. Je kunt ieder beeld wel stilzetten en exegetiseren. Over elk detail is nagedacht door regisseur Frank Darabont, die zelf tevens het scenario schreef op basis van een novelle van Stephen King. Het resultaat is overweldigend veel van het goede. Al met al is het een prachtige film, vind ik, maar dat betekent niks, want ik heb weinig referentiemateriaal. Wél kan ik proberen uit te leggen waarom veel filmbeelden zo treffend zijn. In woorden.

 

Plot

‘Laat varen alle hoop, gij die hier binnentreedt.’ Dat is de laatste regel van het opschrift boven de ingang van de hel, althans volgens De goddelijke komedie van Dante. Dit opschrift zou ook boven de poort van de Shawshank-gevangenis hebben kunnen staan. Ontaarde en gedemoraliseerde gevangenen maken, onder het schrikbewind van de directeur en een sadistische bewaking, de kleine gekerkerde samenleving tot niets anders dan een hel. “Trust in the Lord. Your ass belongs to me. Welcome to Shawshank!” Zo heet de christelijke directeur nieuwe gevangenen welkom. Alles wijst in het begin op de zoveelste versie van het uitgemolken genre van de Amerikaanse gevangenisfilm. Maar het tegendeel is waar. Onder het gedrag en alle handelingen van hoofdpersoon Andy schuilt de verborgen kracht van de hoop. Die wordt door medegevangenen en bewakers allengs opgemerkt, waardoor hij zichzelf belangrijk en op den duur zelfs onmisbaar maakt. De hele gevangenissamenleving wordt naar een ander niveau getild. Uiteindelijk ontsnapt Andy. De film omspant zo’n twintig jaar.

Hoofdpersoon Andy, een welgestelde New Yorkse bankier, is ten onrechte veroordeeld tot tweemaal levenslang wegens het vermoorden van zijn vrouw en haar minnaar. In de gevangenis wordt hij maatjes met Red (Morgan Freeman) die net als Andy zit wegens moord (“If they send you for life, that’s exactly what they take.”). Als Andy met twaalf medegevangenen is uitverkoren om het dak van de gevangenis opnieuw te teren, luistert hij een gesprek af tussen bewakers. De kapitein erft een mooi bedrag van zijn broer, maar moet een groot deel afdragen aan de belasting. Andy doet hem een suggestie om de successierechten te ontlopen. Als beloning vraagt hij om koud bier voor zijn twaalf collega’s. Zelf is hij ‘gestopt met drinken’, wat ironisch is in een context waar geen alcohol verkrijgbaar is. Het is ook de verwerking van zijn vonnis: een kapotte fles whisky met zijn vingerafdrukken op de plaats delict leidde tot zijn veroordeling. De twaalf genieten met hun middelaar van dit bijzondere moment.

Verder lezen?
De verdere inhoud van dit artikel of deze pagina is voorbehouden aan onze abonnees (u kunt hier inloggen).
Bent u nog geen abonnee, vraagt u dan een proefnummer aan, of registreert u zich direct online voor een abonnement.