Sophie
Sophie Sophie


Vraag nu een
GRATIS
proefnummer aan!

Vraag nu een gratis proefnummer aan!
Missie
Soφie is een uitgave van de Stichting voor Christelijke Filosofie. Zij biedt een intellectuele uitdaging door kritisch na te denken over actuele onderwerpen, geïnspireerd door de christelijke traditie.

Redactie
ing. P. de Boer
dhr. A. Deddens
mevr. drs. E.J. van Dijk
mevr. drs. M. Doornenbal
mevr. drs. R. Ebbers-van Aalst
dr. J. Ester
drs. I.D. Haarsma
prof. dr. J. Hoogland
dhr. A. Janse
dr. ir. R.A. Jongeneel
mevr. drs. D.G. Rots
dr. P.H. Vos
dr. K. van der Zwaag
Diepte en rijkdom van Schrift ontsloten PDF Print Email
Written by   
800_300_1_147193_0_nl__fmt.jpegDe Bijbel is een bibliotheek van 66 boeken, elk met een eigen profiel en genre. Samen vormen zij het éne en veelkleurige Woord van God. Niemand leest en legt uit zonder bril. Maar op welke wijze zijn Bijbellezers brildragers?

Deze spannende vraag wordt behandeld in de bundel Oog voor eigenheid, uitgave van docenten en oud-studenten aan de (vrijgemaakte) Theologische Universiteit in Kampen.

De Kamper docent Erik de Boer doet uitvoerig verslag hoe aan de Broederweg omgegaan werd en wordt met het Schriftgezag. De uitspraak van Assen in 1926 over de vraag of de slang wel of niet werkelijk sprak is inmiddels in 1967 als leeruitspraak opgeheven. De tendens in de Gereformeerde Kerken – vastgelegd in 1980 in het rapport God met ons – is dat zekerheid niet een rationele maar een relationele zekerheid is: zij is niet louter objectief vast te stellen maar moet ook subjectief als waar beleefd worden. Critici uit Kampen zien in ‘Assen 1926’ een kentheoretische reserve bij metaforische taal (Ad de Bruijne) of verwantschap met het 19e-eeuwse historisme (historische zekerheid baseert zich op een zo exact mogelijke weergave van de feiten) (Koert van Bekkum).

De Kamper nieuwtestamenticus Van Bruggen nuanceerde in 1994 het sola scriptura door te stellen dat de Schrift nooit op zichzelf heeft bestaan, maar altijd in een gemeenschap van mensen. In de reformatie boden confessies leesregels bij de Schrift. Van Bruggen sprak zich uit tegen de idee van mechanische en verbale inspiratie, alsmede tegen de inerrancy (foutloosheid van de Bijbel).

In de loop van de tijd namen Jaap Doedens en Ad de Bruijne het op voor een literaire en metaforische benadering van Bijbelgedeelten. Niet om daarmee het historisch karakter van de Bijbel te ontkennen, maar omdat zij oog voor de betrouwbare en inhoudsrijke verwoording van de Bijbel wilden geven. Zo is geschiedschrijving in bijbels opzicht geen registratie van gebeurtenissen, maar in feite een literaire kunst.

Volgens De Boer zijn de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt dichter bij God met ons gekomen. Zo noemt hij de gedachte dat het originele handschrift van Bijbelschrijvers foutloos is geweest, een veronderstelling. Er staan menselijke fouten in de Bijbel die niet uit vergissing bij het overschrijven verklaard kunnen worden. Dat alles strijdt echter niet met het gezag van de Schrift, zodra men aanvaardt dat de Geest Zich van mensen mét hun zwakheden bedient. Tegelijkertijd ziet De Boer een grote afstand met God met ons op het punt van de goddelijkheid en de eenheid van de Schrift. Dat alles neemt niet weg dat De Boer erkent dat de wijze waarop we de Schrift lezen verandert. Het theologisch verwoorden van het eeuwige Woord is niet in beton gegoten.

 

Detailstudies

De bundel bevat talrijke interessante detailstudies en laat zien dat men creatief en vernieuwend kan omgaan met de toch altijd weer verrassende inhoud van de Schrift. Rolf van Ommen heeft als pakkende titel boven zijn bijdrage staan: “Verzet je bij het lezen van de Bijbel niet tegen de Geest!” Hij laat overtuigend zien hoe Stefanus vanuit een geestelijke vrijheid Gods Woord toepast op zijn joodse hoorders. “Hij combineert Schriftgegevens met een vrijheid die mij vreemd is en legt accenten die zo niet in de teksten zelf zijn terug te vinden.” Stefanus verwijt zijn hoorders dat zij de Schrift naar hun hand hebben gezet en daarmee afgoderij plegen. Men loopt dan het risico dat Gods Woord alleen nog maar je eigen inzichten bevestigt. Stefanus waarschuwt voor een manier van Bijbellezen die Geestdodend kan worden. Het is de Geest die het Woord duidelijk maakt voor vandaag, zodat de Bijbel het levende Woord is in plaats van een dode letter (zoals Paulus dat pas later heeft leren verstaan).

Kees de Ruijter drukt het zo uit: God ontmoeten in de letters. De Bijbel is het boek van God, maar uiteindelijk gaat het om de God van het boek. Als christenen vertrouwen wij niet op een boek, maar op God. Koert van Bekkum stelt dat de Bijbel op zich geen goddelijke kracht heeft, het gaat om de Persoon achter het boek. Vooral de Geest en het boek zijn aan elkaar verbonden. Ook De Ruijter wijst op het dynamische karakter van de Schrift, zoals dat tot uiting komt in het geleid worden door de Geest en het gemeenschappelijk lezen van de Schrift. Hij benadrukt het belang van de Schrift als “het gewaad van Christus”. Hij citeert Van Bruggen die de tekst van de Bijbel als de kruk naar God toe noemt. “Maar die kruk laat je ook een keer los, omdat je dan door de deur naar binnen gaat. Dat is waar het om gaat: lezen om God te kennen.”

De bundel laat duidelijk zien dat de Schrift een lastig boek blijft voor wie alleen op zoek is naar leerstellige of propositionele waarheden. Het gaat de Schrift om waarheid, maar dan niet primair een objectief vast te stellen zekerheid die buiten de toe-eigening van de lezer of brildrager omgaat. Terecht wordt in de bundel veel aandacht gegeven aan de Geest, die de teksten ontsluit en de toepassing maakt naar de wereld van vandaag. Laat de Geest maar waaien, denk ik dan. Gelukkig verbindt de Geest zich met het Woord, waardoor de Geest niet mateloos overal heen vliegt. Laten we blij zijn met de Bijbel als een altijd verrassend boek.

 
Sophie