Sophie
Sophie Sophie


Vraag nu een
GRATIS
proefnummer aan!

Vraag nu een gratis proefnummer aan!
Missie
Soφie is een uitgave van de Stichting voor Christelijke Filosofie. Zij biedt een intellectuele uitdaging door kritisch na te denken over actuele onderwerpen, geïnspireerd door de christelijke traditie.

Redactie
ing. P. de Boer
dhr. A. Deddens
mevr. drs. E.J. van Dijk
mevr. drs. M. Doornenbal
mevr. drs. R. Ebbers-van Aalst
dr. J. Ester
drs. I.D. Haarsma
prof. dr. J. Hoogland
dhr. A. Janse
dr. ir. R.A. Jongeneel
mevr. drs. D.G. Rots
dr. P.H. Vos
dr. K. van der Zwaag
De les van de goudvis
Written by   
In het najaar bezocht ik een voorstelling van Damiaan Danys, psychiater, bekend van Deep Brain Stimulation. Hij vertelde dat door onderzoek was vastgesteld dat een goudvis een kortetermijngeheugen heeft van drie seconden, wat ongeveer gelijk is aan de omlooptijd van de grootste buitenbaan in de gemiddelde vissenkom. Door deze constellatie heeft de goudvis de mogelijkheid om eindeloos in kringetjes te zwemmen en toch telkens nieuwe dingen te beleven: ‘Hé, papá die’n een pijp rookt!’ ‘Hé, een schaal frites!’ ‘Hé, de keukenmeid!’ ‘Hé, papá die’n een pijp rookt!’ … Als een goudvis zou besluiten om rondjes 2.7 te gaan draaien, neemt door de vele déjà vu’s volgens Danys de kans op depressie toe. Ik zat schouder aan schouder ingeklemd tussen twee vrouwen, dus het was zaak om waakzaam te blijven, maar mijn gedachten dwaalden niettemin af naar de enige goudvis die ik ken: van de ­afhaalchinees. Ik vroeg mij af of een goudvis ook over een lange­termijngeheugen beschikte: ‘Hé, ’n een vaste klant!’ Mijn buurvrouw lachte haar mooie lach. Ik voelde me betrapt. Hoe deep was zij in mijn brain doorgedrongen? De goudvis bleef me bezighouden. Hoe zou ik het experiment van Danys kunnen reproduceren? Toen ik het hem vroeg in de foyer, reageerde hij argwanend: ‘Allez, ge moet wel vertrouwen in de wetenschap stellen!’

Met zijn beroep op de fides qua (het geloof als acte) vermeed Danys de discussie over de inhoud of fides quae [kwé]. Dit patroon, of de inverse ervan, zult u in dit nummer vaker tegenkomen. Het begint al met het artikel over het klimaat. Sceptici willen het graag over de fides quae hebben ‒ met klimaatmodellen kun je namelijk van alles en nog wat bewijzen ‒ om er geen fides qua aan te verbinden en zorg voor de natuur als irrelevant terzijde te kunnen schuiven.

Ab van Langevelde schreef een mooi boek over de theoloog Veenhof. Het is tevens een venster op de geschiedenis van Kwik, Kwek en Kwak. Veenhof kwam uit een piëtistisch gezin uit de traditie van de Afscheiding: aandacht voor onderwerpelijke prediking met als spits de toe-eigening des heils. Kernactiviteit: introspectie. Deze traditie wordt nog altijd voortgezet in de CGK, of de fides-kwa-kerk (Kwak). Onder invloed van zijn vriend Klaas Schilder voegde Veenhof zich bij de GKV of fides-kwe-kerk (Kwek), waar alles draaide om de voorwerpelijke prediking vanuit het perspectief van de heilshistorie. Kernactiviteit: studie. Of het nu om een moreel dilemma ging, de oecumene, het wereldvoedselvraagstuk of de omvang van de liederenbundel, het antwoord op elke vraag was: studeren. Veenhof had regelmatig een nervous breakdown, door overmatige studie en/of overmatige introspectie. Met behulp van de filosofie van Dooyeweerd probeerde hij onder het verfoeilijke dualisme van Kwek en Kwak uit te komen, maar dat leidde alleen maar tot een nieuw schisma. Zo ontstond Kwik (de NGK).

Als je maar langzaam genoeg ronddraait in dualistische kringetjes hoef je niet overspannen te worden. Dat is de les van de goudvis. Hé, een ziel! Hé, een lichaam! Je kunt ook proberen de cirkel te vergroten. Dat doet Henk Medema. Veel leesplezier.

 
Sophie