Warning: Memcache::addserver() expects parameter 2 to be long, string given in /home/httpd/vhosts/sophieonline.nl/httpdocs/libraries/joomla/cache/storage/memcache.php on line 84
Democratie in tijden van toenemende ongelijkheid
Sophie
Sophie Sophie


Vraag nu een
GRATIS
proefnummer aan!

Vraag nu een gratis proefnummer aan!
Missie
Soφie is een uitgave van de Stichting voor Christelijke Filosofie. Zij biedt een intellectuele uitdaging door kritisch na te denken over actuele onderwerpen, geïnspireerd door de christelijke traditie.

Redactie
ing. P. de Boer
dhr. A. Deddens
mevr. drs. E.J. van Dijk
mevr. drs. M. Doornenbal
mevr. drs. R. Ebbers-van Aalst
dr. J. Ester
drs. I.D. Haarsma
prof. dr. J. Hoogland
dhr. A. Janse
dr. ir. R.A. Jongeneel
mevr. drs. D.G. Rots
dr. P.H. Vos
dr. K. van der Zwaag
Democratie in tijden van toenemende ongelijkheid PDF Print Email
Written by   

Wat is er aan de hand met de democratie? We zien erosie van het politieke vertrouwen, afnemende legitimiteit van democratische instellingen en een tanende zeggingskracht van idealen als gelijkheid, solidariteit en respect. De filosoof en historicus Pierre Rosanvallon (1948) is een van de meest spraakmakende denkers over de hedendaagse democratie.

Zijn boek is een gelegenheidsuitgave naar aanleiding van de toekenning van de Spinozalens 2012. Het boek bevat een aantal bijdragen van Rosanvallon, waaronder zijn rede bij de aanvaarding van de prijs en de inleidingen van zijn drie meest recente boeken. Verder bevat het een heel goede introductie in de persoon en het werk van Rosanvallon van de hand van Ido de Haan. Ten slotte is er ook een boeiend interview van Frank Meester met de laureaat opgenomen.

Rosanvallon komt uit de christelijk sociale beweging, in Frankrijk destijds bekend onder de naam Deuxième gauche. Deze beweging heeft, geïnspireerd door het arbeiderszelfbestuur in Hongarije, sterk gepleit voor het instellen van zelfbestuur in bedrijven, maar ook daarbuiten. Anders dan de Franse communisten, met hun radicale en totalitaire benadering, wilde men gaan voor fundamentele democratisering van bedrijven en andere instituties. Hoewel het nu over heel andere zaken gaat, vormen democratie en democratisering nog steeds de rode draad in Rosanvallons denken.

Een van de bekendste boeken van Rosanvallon is La crise de l’État-providence, waarin hij de crisis van de verzorgingsstaat analyseert als niet zozeer een financiële crisis, maar een politiek ideologische crisis. Anders dan bijvoorbeeld Rawls (neoliberalisme) pleitte Rosanvallon niet voor een minimale overheidszorg op basis van een nieuw gelijkheidsideaal, maar voor een socialisatie en decentralisatie van de publieke sector en voor de overdracht van taken aan niet-publieke instellingen.

Rosanvallon ziet een democratie als politieke activiteit, een verzameling instituties en als een gemeenschap. In zijn boek La contre-démocratie gaat hij in op de politieke kant en bespreekt hij de rol van positief wantrouwen (zoals dit bijvoorbeeld in het populisme tot uitdrukking komt) en kritisch burgerschap. De vele democratische instituties (ziekenhuizen, omroepen, rechtbanken) zijn het onderwerp van La légitimité démocratique. Hij benadrukt dat zij hun legitimiteit niet alleen in de democratie (de wil van de meerderheid) vinden, maar ook in hun onpartijdigheid richting minderheden. De gemeenschapskant komt aan bod in La société des égaux. Daarin wijst Rosanvallon erop dat het woord democratie eigenlijk pas laat na de Franse en Amerikaanse revoluties in omloop kwam en dat was op het moment dat de democratie werd verbonden met de gewone man en de nieuwe opkomende middenklasse. Hij signaleert in tegenstelling tot die periode dat nu de ongelijkheid weer toeneemt en pleit voor vormen van ontmarkting om dit tegen te gaan en een cultuur van gelijkheid en cohesie te bevorderen.

Rosanvallon is een boeiend denker met een wat Franse focus. Maar de thematiek die hij aan de orde stelt, is actueel en raakt evenzeer Nederlandse democraten. Democratie is en blijft een spannend gebeuren.

Pierre Rosanvallon, Democratie en tegendemocratie, Boom, Amsterdam 2012, € 14,95

 
Sophie