Hoe kun je burgers weer betrekken bij de politiek?

Meer directe democratie is volgens Jan Hoogland niet het juiste middel om burgers meer bij de politiek te betrekken. Maar hoe moet het dan wel?

 

De laatste jaren is er bij de verkiezingen in veel Europese landen sprake van een trend die met ‘versnippering’ wordt aangeduid. Dat heeft ten dele te maken met het toenemende aantal partijen dat aan de verkiezingen meedoet, maar wellicht nog meer met het feit dat de grote partijen onder druk staan en steeds minder zetels krijgen. De partijen in het centrum zien de stemmers naar de partijen op de flanken wegtrekken, waar ze zich spreiden over meerdere partijen.

Vanouds kent men in de meeste landen twee of drie politieke hoofdstromen: de socialisten (in Nederland de PvdA), de liberalen (VVD) en de confessionelen of christendemocraten (CDA). De Nederlandse politiek werd daarbij in de laatste decennia gekenmerkt door een aantal kleinere partijen die zich rond deze hoofdstromingen groepeerden: SGP en ChristenUnie zitten dicht tegen het CDA aan, D66 is een wat linkser zusje van de VVD en GroenLinks een wat linkser zusje van de PvdA.

Recent is dit palet uitgebreid met een vierde hoofdstroming, waarvan ik niet goed weet hoe die geduid zou moeten worden. Je zou het een conservatieve stroming kunnen noemen, maar dan dreigt er verwarring met de Angelsaksische wereld (het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten) waar de Tories en de Republikeinen min of meer als ‘conservatives’ bekendstaan. Bovendien hebben deze partijen in Nederland een sterk populistisch karakter, wat niet automatisch met ‘conservatief’ samenvalt, omdat je ook links-populistische partijen hebt (denk aan de SP of de Vijfsterrenbeweging in Italië).

 

Achterban

Een tweede belangrijke verandering in het huidige politieke landschap is dat een groot deel van de kiezers zich niet meer tot de achterban van een partij rekent. Vroeger hadden politieke partijen een duidelijke eigen achterban. Deze bestond allereerst natuurlijk uit de leden van de desbetreffende politieke partij, maar daarnaast ook vaak uit een redelijk stabiel contingent kiezers. Tegenwoordig neemt het aantal leden van politieke partijen gestaag af en lijkt het grootste deel van het kiezerspubliek pas bij de verkiezingen zelf te beslissen over zijn stem. Vaak gebeurt dit aan de hand van

Verder lezen?
De verdere inhoud van dit artikel of deze pagina is voorbehouden aan onze abonnees (u kunt hier inloggen).
Bent u nog geen abonnee, vraagt u dan een proefnummer aan, of registreert u zich direct online voor een abonnement.