Is het christelijk geloof een verdovingstechniek tegen het besef van het tragische?

Jan Hoogland

Het mooie Essay van de Maand van de Filosofie daagde Jan Hoogland uit om naar zichzelf te kijken. Is het christelijk geloof een voormoderne techniek om het besef van het tragische te verdoven, of maakt het dat besef intenser?   Filosoof/cabaretier Tim Fransen is de auteur van het Essay voor de Maand van de Filosofie Het leven als tragikomedie – Over humor, kwetsbaarheid en solidariteit. Het is een goed leesbaar boekje geworden van ruim 150 pagina’s over […]

Hoop in apocalyptische tijden: Plant een appelboom!

Klimaat- en vluchtelingenproblematiek hebben wereldomvattende proporties gekregen. Daardoor zijn ze ons boven het hoofd gegroeid. Volgens Jan Hoogland moeten we echter niet letten op het wereldwijd oplossen van die problemen. Dat zou een ongepaste doelstelling zijn. We moeten ons richten op de menselijke hoop. Hoop voedt de intrinsieke motivatie tot eerlijk en rechtvaardig handelen door ieder mens persoonlijk. Houd het klein. Plant een appelboom. In de vorige Soφie ben ik uitgebreid ingegaan op het boek […]

Maatschappelijk scepsis jegens wetenschappelijke zekerheden

Wetenschap heeft levensbeschouwing en geloof van de troon gestoten, maar ze blijkt niet de samenbindende kracht te bieden in de samenleving, die geloof en levenbeschouwing nog wel hadden. Dat maakt het oplossen van grote maatschappelijke problemen er niet makkelijker op.   Aan het einde van het warmste jaar ooit is het goed om terug en vooruit te kijken. Op zichzelf is zo’n record een nietszeggend feit. Records zijn er immers om gebroken te worden. Maar […]

Religie van taboe naar trending topic

Twee voormalig redacteuren van Soφie (of beter: haar voorganger Beweging) vielen in de prijzen. René van Woudenberg won goud en Herman Paul zilver in de essaywedstrijd ‘Is er in de wetenschap ruimte voor religie?’. Wij feliciteren hen met deze mooie prijs. Op 11 oktober jongstleden vond de prijsuitreiking plaats van de door de Koninklijke Hollandse Maatschappij der Wetenschappen en NRC uitgeschreven essaywedstrijd.   Opvallend aan de uitkomst was dat alle gelauwerde essays een pleidooi voeren […]

Neville Chamberlain

Houd de tirannen in toom!

Houd de tirannen in toom, is de oproep van Jesaja (Jesaja 1 vers 16, 17). Kan dat? Hoe doe je dat? Jan Hoogland weet een historisch voorbeeld en trekt de lijn door naar vandaag. Doen wat in je vermogen ligt, maar tegelijk machteloos moeten toezien hoe de geschiedenis uit de rails loopt.” Dat zou je het gemeenschappelijke thema kunnen noemen van twee boeken die ik in de afgelopen vakantieweken heb gelezen. Het eerste boek was […]

Illustratie, Fatsoen zit ´m in zorgvuldig formuleren

Fatsoen zit ´m in zorgvuldig formuleren

In ons oordeel over andere godsdiensten, rassen en culturen komt het erop aan hoe we dat oordeel formuleren. Iedereen in de samenleving moet zijn zelfrespect kunnen behouden, volgens Jan Hoogland, ook de vreemdeling-die-in-uw-steden-woont. Er loopt een diepgaande kloof door ons land en door grote delen van Europa. Die controverse gaat over de vraag hoe onze houding moet zijn tegenover vreemdelingen die in onze samenlevingen binnendringen. In het debat daarover is de nuance vaak ver te […]

Illustratie, De SGP is misschien de meest progressieve partij van Nederland

De SGP is misschien de meest progressieve partij van Nederland

Voor het beoordelen van seksueel misbruik in de kerk, biedt de kerk zelf haar morele kader, maar hoe zit dat bij seksueel misbruik in een libertijnse context van theater en kunst? En hoe moet je in die context achteraf oordelen over dwang, drang of vrije wil? In Soφie van februari vorig jaar publiceerden wij een interview met Hans Boutellier. Daarin vertelde hij iets van zijn intellectuele ontwikkeling: “Eind jaren tachtig, begin negentig was ik intensief […]

Illustratie, De opstand der horden

De opstand der horden

De onvrede van de massamens is te wijten aan de elite. Zij heeft haar morele taak om het volk te verheffen verwaarloosd en teveel de eigen belangen nagejaagd, stelt Jan Hoogland. De vrees dat Donald Trump weleens gekozen zou kunnen worden is werkelijkheid geworden. Een volgende vraag is natuurlijk of die vrees ook terecht is. Gaat het hier om vooroordelen van iemand uit de links-liberale elite die probeert een zo negatief mogelijk beeld te schetsen […]

Illustratie, Geloven is een keuze, niet geloven ook

Geloven is een keuze, niet geloven ook

De ‘vermeende neutraliteit van het wetenschappelijk theoretische denken’ is een centraal issue binnen de reformatorische wijsbegeerte. Het stamt uit de tijd die gekleurd werd door een (neo) positivistisch wereldbeeld: wetenschap moet zich bij de feiten houden en heeft met waarden en levensbeschouwing niets van doen. In onze tijd, waarin het perspectivisme hoogtij viert, is het thema volgens Jan Hoogland weer actueel. In een positivistische context kwam Dooyeweerd met zijn these dat er een ‘innerlijke verbinding’ […]

Illustratie, De dolkstootlegende

De dolkstootlegende

Als een politieke discussie maar lang genoeg duurt, worden volgens de wet van Godwin vanzelf vergelijkingen met Hitler en de nazi’s getrokken. Daaruit zou je kunnen concluderen dat je die vergelijking dus niet serieus hoeft te nemen. Jan Hoogland beweert echter dat je de vergelijking moet durven maken, wil je iets van de geschiedenis leren. ‘Het is not done om bij politici als Wilders of Baudet steeds de vergelijking met de nazi’s en Hitler te […]