Jeroen de Ridder – Betere antwoorden op klassieke catechisatievragen

Onlangs werd dr.ir. Jeroen de Ridder (1978) benoemd tot bijzonder hoogleraar christelijke filosofie aan de RUG. Hij is niet te betrappen op een vage gedachte, en dat is ook niet vreemd voor iemand die de deugden van helderheid en nuchterheid nastreeft. Jeroen noemt zichzelf een studeerkamergeleerde, maar dan wel een die steeds meer vragen uit het gewone leven meeneemt de studeerkamer in. We spreken elkaar aan de VU, op de elfde verdieping, waar je een […]

Vertalen en hermeneutiek zijn tweelingzusters

Tweehonderdvijftig jaar geleden werd Friedrich Schleiermacher geboren, de eerste theoloog die systematisch nadacht over vertalen en begrijpen. We kunnen volgens Hans Ester niet om hem heen.   De hermeneutiek, de hermêneutikê technê, is de wetenschappelijke methode om een tekst, in het bijzonder de Bijbel, uit te leggen of te verklaren. Het zou een verarming van ons geloven en denken zijn, wanneer de hermeneutiek in een kwaad daglicht zou komen te staan. De hermeneutiek probeert het […]

Maatschappelijk scepsis jegens wetenschappelijke zekerheden

Wetenschap heeft levensbeschouwing en geloof van de troon gestoten, maar ze blijkt niet de samenbindende kracht te bieden in de samenleving, die geloof en levenbeschouwing nog wel hadden. Dat maakt het oplossen van grote maatschappelijke problemen er niet makkelijker op.   Aan het einde van het warmste jaar ooit is het goed om terug en vooruit te kijken. Op zichzelf is zo’n record een nietszeggend feit. Records zijn er immers om gebroken te worden. Maar […]

Neocalvinistisch verzet tegen de prestatiemaatschappij

Wat heeft de christelijke filosofie te bieden als tegenwicht tegen de homo economicus, het ideaalbeeld van onze prestatiemaatschappij? Robert van Putten maakt een rondgang langs enkele hedendaagse christelijke filosofen.   Een thema dat in 2018 behoorlijk lijkt doorgebroken in de landelijke nieuwsmedia is de problematiek van de prestatiemaatschappij. Al een aantal jaren neemt de aandacht ervoor toe, getuige de alsmaar groeiende literatuur over burn-out, stress en remedies als onthaasting en ontspanning. Maar meer dan in […]

Wat doet Descartes op de achtergrond?

Sophia [Saepck Hesselsdochter] van Vervou (1613-1671), eindigde haar turbulente leven met een filosoof die een twijfelachtige reputatie had. Hij was bewonderaar van Descartes, maar de twijfel waartoe zijn reputatie leidde, was op meer dan alleen Descartes gebaseerd. Sophia van Vervou uit Franeker was de schoonzus van haar moeder. Op negentienjarige leeftijd trouwde ze met Wytze van Cammingha, die de broer was van Pieter, de tweede man van haar moeder. Sophia was protestant en Wytze katholiek, […]

Antidotum tegen ondergangsstemming

De instrumentele waarde van optimisme en hoop zijn ongeveer gelijk. Maar hoop gaat verder, is de stelling van Jan Hoogland.   Al enige tijd ligt de Nederlandse vertaling van Oswald Spenglers Der Untergang des Abendlandes prominent in veel (betere) boekhandels. In het vorige artikel las u de uitstekende weergave van Spengler door Klaas van der Zwaag. Het boek confronteert ons opnieuw met de vraag wat ook voor onze tijd de meest passende houding is. Een […]

Het ritueel en het heilige

Het proces van het ontstaan van idealen is verweven met het proces van het ontstaan van het zelfbeeld van een samenleving. Precies daarin is de gelegenheid gegeven voor een samenleving om zichzelf te veranderen al naargelang de idealen, maar daarin schuilt ook het gevaar dat die idealen worden gebruikt voor de zelfsacralisering van de samenleving, aldus Hans Joas in zijn nieuwe boek De macht van het heilige. Een voorpublicatie met een inleiding van Jan Hoogland. […]

Een Engelse visie op ecologie op basis van Dooyeweerd

Richard Gunton en Eline van Asperen

Engelse academici uit de exacte wetenschappen, de filosofie en de theologie hebben zich verenigd in een werkgroep, Faith-in-Scholarship Working Group on Ecosystem Services. In reactie op het gangbare utilistische model van ecosysteemdiensten zijn zij bezig een model te ontwikkelen van ecosysteemwaardering op basis van de filosofie van Dooyeweerd en Bijbelse noties over de schepping.   In december 2014 bezocht Richard Gunton de jaarlijkse conferentie van de British Ecological Society. Tijdens het bijwonen van de sessies […]

Is de donut-economie de oplossing voor de 21e eeuw?

Een lineaire economie die uitgaat van oneindige groei loopt vast in haar eigen succes. De aarde is niet onuitputtelijk. De Engelse econome Kate Raworth pleit daarom voor een ‘donut-economie’.  Volgens haar is met name in de voedselsector nieuw leiderschap nodig. Ze wordt op haar wenken bediend door onze Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Schouten, die onlangs haar visie lanceerde en daarin als richting aangaf dat de landbouw meer een kringloop-economie moet gaan worden.   […]

De heilige dwaze vrouw in Hadewijch

In hun onaangepastheid vormden heilige dwazen in de middeleeuwen een kritiek op de gevestigde sociale en kerkelijke orde. Het ging hun echter niet om revolte zonder meer. Heilige idioten respecteren immers altijd voluit de belangrijkste principes van het geloof. In het werk van middeleeuwse dichteres Hadewijch wordt dit motief zichtbaar. Jan van den Brink onderzoekt hoe dit motief is aangepast aan de context van de 21e eeuw in de film Hadewijch uit 2009.   Een […]