Illustratie, De ironie van het populisme

De ironie van het populisme

Jan Hoogland

Je kunt het populisme beter proberen te begrijpen dan het te bestrijden, stelt Jan Hoogland. Hoe sterker het namelijk bestreden wordt, hoe krachtiger het populisme wordt. Dat is de ironie. Dit nummer van Sophie is gewijd aan ironie. Ironie als stijlfiguur, als kenmerk van bepaalde teksten. Maar ook de ironie van gebeurtenissen. Bij dat laatste denk ik bijvoorbeeld aan de recente verkiezingen in Groot-Brittannië, waar Theresa May steun wilde verwerven voor haar ‘harde Brexit’. Begonnen […]

Illustratie, Felix culpa, de troost van ironie in de Bijbel

Felix culpa, de troost van ironie in de Bijbel

Je verwacht het niet, maar het Nieuwe Testament staat bol van ironie. Lucas is de meester van de ironiserende vertelling. Bij Marcus gaat het om een doorlopende ontmaskering. Op het moment dat je denkt dat je de boodschap begrepen hebt, vergis je je. Johannes laat de ironie van de gebeurtenissen zien, door de lezer in te wijden in een andere taal en een kijkje te geven achter de schermen. Nu de ene na de andere […]

Illustratie, Ironie in het verschijnsel profetie

Ironie in het verschijnsel profetie

Profetie is meer dan alleen voorspelling. Ze heeft ook een pedagogische of morele functie (bekeer je). Op het moment dat je de boodschap ter harte neemt, en je bekeert, wordt de aangekondigde sanctie niet opgelegd. Maar dan klopt de voorspelling niet. Twee ironische voorbeelden: Jona en Micha. Niets is menselijker dan de wens om af en toe eens in de toekomst kijken: Als ik deze opleiding kies, wat zijn dan mijn kansen op een baan? […]

Fieke van der Panne

Waarom is groepsgedrag van mensen zo ironisch?

Fieke van der Panne is theatermaker. Ze doet niets liever dan observeren. Op een terrasje naar het gedrag van mensen kijken is haar favoriete bezigheid. Wat mensen doen, slaat vaak nergens op. Met name als ze deel gaan uitmaken van een groep, gebeuren er vreemde dingen. Het lijkt wel of mensen dan geen wil meer hebben. Hoe kan dat? Ik kom net van het vliegveld. Dat is voor mij een prachtige plek. Je kunt schaamteloos […]

Friedrich Nietzsche

Friedrich Nietzsche en de vrijheid van de ironie

Onze vrijheid bestaat in de mogelijkheid om onze vooronderstellingen tegen het licht te houden. Nietzsche gebruikt daarvoor het middel van de ironie. Nietzsche lezen is echter bepaald ongemakkelijk, volgens Hans Ester. Wie meegaat in de ironische spot en zichzelf denkt te kunnen scharen onder de elite van goede verstaanders, is zomaar zelf het mikpunt van diezelfde ironie. De Duitse filosoof Friedrich Nietzsche (1844-1900) trok met een enorm taalvermogen ten strijde tegen de geijkte overtuigingen en […]

Søren Kierkegaard

Geen ernst zonder ironie

In dit artikel laat Pieter Vos met behulp van Søren Kierkegaard het tekort zien van een ironische levenshouding die alles relativeert en niets ernstig neemt. In plaats van ironie te verbinden met relativisme en perspectivisme kunnen we ironie met Kierkegaard zien als deel van een ethischreligieuze levenshouding die in relatie staat tot een achterliggende ernst. Ironie is meer dan een interessant stijlmiddel. Veeleer staat ironie voor een relativerende levenshouding, die de betrekkelijkheid van het eigen […]

Sophie 7e jaargang nr 3, juni 2017

Emoticons als het einde van de ironie

Bij mijn nieuwe telefoonabonnement ‘kreeg’ ik een smartphone. Ik blijk veel minder smart dan mijn telefoon, maar dankzij enkele swipende trucjes van mijn slimme nageslacht, behoor ik als bij toverslag tot een veelheid van clans: de gezinsapp, de familieapp, de straatapp, de buurtapp, de miniwijkapp, vriendenclub zus – en vriendenclub zo-app. Zonder noemenswaardige inspanning heeft mijn netwerk zich vermenigvuldigd als de sterren aan een oosterse hemel. En dat heeft natuurlijk zijn prijs. Ik krijg dagelijks […]