Nicholas Wolterstorff

Het gaat om het floreren van de persoon en de gemeenschap – Interview met prof. Nicholas Wolterstorff

Bart Cusveller en Aart Deddens

Shalom en gerechtigheid vormen volgens Nicholas Wolterstorff Gods ultieme doel met de mensheid. Ze hebben een persoonlijke en een gemeenschappelijke component. Gerechtigheid wordt vaak in negatieve zin gebruikt. Het gaat dan om het herstellen van een evenwicht, om vergelding, om het compenseren van de armen, het helpen van kwetsbaren, het verheffen van niet-opgeleiden. U legt de nadruk op het positieve: op tributie in plaats van retributie. Dat klinkt niet vertrouwd. Handelen in het kader van […]

Sophie de Grouchy

Is sympathie een goede basis voor de moraal?

De Parijse intellectueel en feministe Sophie de Grouchy was een bewonderaar van de grootste filosoof van de Schotse Verlichting. Door hem ontwikkelde ze haar eigen gedachten over empathie. Mon chéri, Ik heb veel gehoord over Adam Smith en de voorname rol die hij speelt in de Schotse Verlichting. Zijn concept van sympathie (of kan ik beter zeggen empathie?) als grondslag voor de moraal en het economisch handelen vind ik buitengewoon inspirerend. Toen ik hoorde dat […]

Illustratie, Hoe rechtvaardigheid mijn denken veranderde

Hoe rechtvaardigheid mijn denken veranderde

Nicholas Wolterstorff

In dit nummer staat de Amerikaanse filosoof Nicholas Wolterstorff centraal. Hij is bekend van zijn boeken over gerechtigheid. Wie is hij? We laten het hem zelf vertellen. Het schrijven van een autobiografie gaat bij mij niet vanzelf. Ik groeide op in een gemeenschap van gereformeerde immigranten uit Nederland die waren neergestreken in een klein plaatsje in het zuidwesten van Minnesota. De levenshouding van deze Nederlandse gereformeerde mensen was er een van vooral geen aandacht op […]

Govert Buijs

Govert Buijs – Expert in de liefde

Bij toeval stuitte Govert Buijs in zijn jeugd op de neocalvinistische traditie. Daardoor werd hij geholpen om geloof en samenleving te verbinden. Deze traditie blijft hij trouw. Maar niet door haar te herkauwen, want herkauwen is geen filosofie. Je moet zelf nadenken. En dan ontdek je toch ook allerlei dingen die al veel eerder bedacht zijn, bijvoorbeeld dat liefde, of de christelijke agape, een centrale drijfveer is in westerse samenlevingen. Onlangs werd Buijs benoemd tot […]

Sophie 7e jaargang nr 4, september 2017

Het scheermes van Ockham

Onlangs voltooide nakomelinge haar masterscriptie. Of ik die kritisch wilde doorlezen ‒ ik zat toch al in de correctiemodus van Soφie. “Je conclusies zijn als een baard onder de bikinilijn. Daar moet nog wel het scheermes van Ockham overheen”, gaf ik terug. Nakomelinge was weliswaar bekend met Gillette en Veet, maar had nog nooit van het scheermes van Ockham gehoord, terwijl dat toch een eerbiedwaardige gebruikerstraditie kent van 750 jaar. “Volgens Ockham dien je alles […]

Illustratie, Publieke gerechtigheid in internationaal perspectief - De EU in de wereld

Publieke gerechtigheid in internationaal perspectief – De EU in de wereld

Trineke Palm & Sander Luitwieler

De militaire inzet van de EU dient gericht te zijn op het bevorderen van wereldwijde vrede, waarbij de pluraliteit tussen de lidstaten gerespecteerd wordt, stellen Trineke Palm en Sander Luitwieler. De toenemende dreigingen aan Europa’s buitengrenzen gecombineerd met een Brexit hebben geleid tot nieuwe voorstellen voor een Europees leger of een defensie-unie. Dit raakt aan een van de kernelementen van wat we verstaan onder ‘soevereiniteit’. De Europese Unie (EU) is sinds 2003, weliswaar zonder gezamenlijk […]

Illustratie, De roman als podium van de praktische filosofie

De roman als podium van de praktische filosofie

Klaas van der Zwaag

In een wereld die door de filosofie is verlaten en die versnipperd is door wetenschappelijke specialisaties is de roman de laatste uitkijkpost van waaruit we het menselijk leven als geheel kunnen overzien. Vanheste neemt dit – vrij weergegeven – citaat van de Argentijnse schrijver Ernesto Sábato over de roman als motto van zijn boek Denkende romans. Sábato vertolkt met zijn opmerking de mening dat de filosofie zich steeds meer met theoretische vraagstukken is gaan bezighouden […]

Gerard Reve

Ernst in de religiositeit van Gerard Reve

Aart Deddens

Kunnen we ooit achterhalen of iemand meent wat hij zegt? is de vraag waarmee Paul van Tongeren zijn artikel op de vorige pagina eindigt. Aart Deddens denkt dat dit, zeker in het geval van Reve, vrijwel onmogelijk is. Niettemin kan de ernst zich in interviews onwederstandelijk opdringen. Zo ook in een tv-interview door Adriaan van Dis met Gerard Reve uit 1985. Ten slotte bespreekt hij kort het verwijt van Mulisch dat Reve ironie voor zijn […]

Gerard Reve

Ironie en spot in de religiositeit van Gerard Reve

Paul van Tongeren

Is dat wat verschijnt als Reve’s religiositeit, wellicht in het geheel geen ernstige zaak, maar veeleer een handige verhulling van een bespotting van het geloof? Dat is de wantrouwende vraag van Paul van Tongeren. Zo’n verhulling zou handig zijn, omdat gelovigen haar niet zouden (willen) opmerken en ongelovigen er juist voldoende van kunnen doorzien om in het geheim te kunnen meelachen, zodat twee – op een voor de literatuur onverwacht punt – uiteenlopende groepen fans […]

Illustratie, Ironie in de kinderboeken van Annie M.G. Schmidt

‘Hoogtevrees?’ vroeg Pluk, ‘een eekhoorn met hoogtevrees?’ – Ironie in de kinderboeken van Annie M.G. Schmidt

Sommige ironie is voor kinderen te herkennen, zoals de titel hierboven, uit het boek Pluk van de Petteflet. Maar de meeste ironie is gericht op de volwassen voorlezers. Kinderboeken hebben een dubbel publiek, waarvoor Annie M.G. Schmidt een dubbele bodem creëert. Kinderen zijn nooit het slachtoffer, stelt Judith Hoogland. Wel de volwassen voorlezer die in staat is de ironie te herkennen. In de kinderboeken van Annie M.G. Schmidt is veel ironie te vinden. Om die […]