Sophie, Marvin en ik

Willem J. Ouweneel

Wat heeft mijn recente 75ste verjaardag te maken met de beroemde film Sophie’s Choice? Een film met een glansrol voor Meryl Streep en geregisseerd door Alan J. Pakula. In 2011 (!) heb ik het in deze column al eens over deze film gehad. Sophie is een Poolse vrouw die in het concentratiekamp Auschwitz belandt, waar zij een van haar twee kinderen moet afstaan om naar de gaskamer te gaan. Daar gaat de film over: de […]

Sophocles’ (496-406 v. Chr.) verhaal van Oedipus – Een verhaal van vrijheid, autonomie en goddelijke voorzienigheid

Het verhaal Als baby werd Oedipus in opdracht van zijn vader, koning Laios van Thebe, met gebroken pezen ontvoerd om de goddelijke voorzegging te omzeilen dat de baby als jongeling zijn vader zou vermoorden en zijn moeder zou huwen. De baby moest vermoord worden, maar de herder die hem ontvoerde toonde medelijden met hem en legde hem te vondeling. Een andere herder bracht hem bij koning Polybos, waar hij zijn jeugd doorbracht, niet wetende dat […]

Fichte en Kierkegaard – De invloed van Fichtes theorie van het zelfbewustzijn op Kierkegaards notie van het zelf

Suzan ten Heuw

Wie is de ‘ik’ in ‘ik denk’? Wat is het zelf in het zelfbewustzijn? Fichte wees op de noodzakelijke cirkelredenering in de reflectietheorie. Kierkegaard is hierin door Fichte beïnvloed, stelt Suzan ten Heuw.   In de ontwikkeling van theorievorming over het zelfbewustzijn kunnen we volgens de Duitse idealistische filosoof Dieter Henrich (*1927) twee tijdvakken onderscheiden, de zestiende tot en met de achttiende eeuw, en de negentiende eeuw tot en met heden. Fichtes positie met betrekking […]

Dordt is zinvol compromis, maar we moeten nu verder

Klaas van der Zwaag

De uitspraken van de Dordtse synode over het menselijk heil vormen een zinvol compromis, vinden prof. dr. W.H.Th. Moehn en prof. dr. W.J. Ouweneel. Beide hoogleraren – de een reformatorisch, de ander evangelisch – stellen dat de huidige tijd wel andere accenten vraagt.   De periode rond de Synode van Dordrecht (1618-1619) was een zeer verwarrende, met veel belangen die door elkaar liepen, kerkelijk en politiek, stelt prof. Moehn, hoogleraar namens de Gereformeerde Bond binnen […]

Catch 22

Vorige maand overleed mijn moeder. In een statig album met zwarte bladzijden en zilveren onderschriften vond ik een krantenartikel dat tussen de foto’s was geplakt. Het vergeelde papier stak slordig af tegen de romantische kiekjes van het zomerkamp van de vijfde klas van het Marnixgymnasium uit Rotterdam in 1950. Prof. dr. C.C. de Bruin overleden, meldde het artikel. Ah, Zebedeüs! dacht ik, zijn bijnaam vanwege zijn voornaam Cebus. Hij was leraar Nederlands, gepromoveerd op Thomas […]

De uil van Minerva

Met een indirecte verwijzing naar Hegel (de uil van Minerva) creëert Thierry Baudet een reddingsmythe: alleen Forum voor Democratie kan ons nog redden van de ondergang. Deze retoriek komt volgens Jan Hoogland voort uit een ondemocratische attitude. Op 20 maart jl. vonden in Nederland de verkiezingen plaats voor de Provinciale Staten. Vanwege een ingewikkeld getrapt systeem zijn deze verkiezingen ook bepalend voor de nieuwe samenstelling van de Eerste Kamer van de Staten-Generaal en daarmee voor […]

Soort of kwaliteit

Peter Blokhuis

Een kenmerk van moderne beeldende kunst is dat aan het kunstwerk geen eisen worden gesteld inzake vorm, materiaal en techniek. De vormen in een abstract schilderij doen niet aan iets buiten het schilderij denken. Die herkenbaarheid mag er wel zijn maar het hoeft niet. Als ik een bloeiende rododendron bedek met witte katoenen lakens en er een bordje bij zet met daarop ‘With’ dan is de vorm ervan geen reden om te zeggen dat het […]

Als je het niet meer weet, is dat dan klungelen?

Op het dieptepunt van haar rouw ging Sophie Jonker naar de huisarts. “Ik weet niet meer hoe het verder moet,” zei ze. Vanaf dat moment werd alles lichter en draaglijk. Ze ervaart de meeste steun van vrienden die zeggen: “Ik weet niet hoe je je nu voelt en ik heb ook niet het idee dat ik je kan helpen, maar ik denk aan je”. Geen raad weten en toch moeten handelen voelt als geklungel, maar […]

Zonder pijn gaat het niet – Waarom we ons geklungel niet moeten wegmoffelen in de communicatie

Jan van der Stoep

De wereld is niet perfect. We weten het allemaal. Als mensen lopen we dikwijls tegen onze grenzen aan. Toch schemert daarvan maar weinig door in de verhalen die bedrijven, organisaties en politiek leiders ons vertellen. Ze spiegelen ons een werkelijkheid voor waarin we zelf niet hoeven te veranderen of waarin het ongemak van beperkte duur is.  Bestaat er nog wel zoiets als waarheid? Wie de maatschappelijke discussie van de laatste jaren volgt, kan daar gemakkelijk […]

Afslankingskuur voor dikke ikken

Ikenius Antuma

Soms word ik overvallen door het verlangen om van betekenis te zijn juist door mezelf minder betekenis toe te kennen. Dat verlangen komt misschien voort uit een lichte vorm van de midlifecrisis waaraan ik wel ’ns zou kunnen lijden, maar wordt in elk geval niet geboren uit de huidige tijdgeest, die verlangen naar roem, jagen naar onmiddellijke behoeftebevrediging en uitleven van individualisme ademt. Mij inspireert het volkomen oneigentijdse verschijnsel van de kathedralen. De bouw van […]