Het echte leven

Je woont toch om te leven? Ik meen dat het De Hypotheker was, die met deze slogan adverteerde. Een boeiend dilemma. Op de achtergrond speelt de verzwegen vraag: Je werkt toch om te wonen? Want daar is de hypotheekverstrekker voor. Mooi wonen betekent hard werken, veel lenen en dus eigenlijk niet leven. Dat is de paradox die De Hypotheker laat zien. En zelf is de hypotheekverstrekker een onderneming, en een onderneming moet winst maken, maximale […]

Veegpieten, blokkeerfriezen en retrocipaties

Ineens duiken ze op, woorden die er eerst niet waren, voor verschijnselen die er eerst niet waren, maar die iedereen in een mum van tijd kent. Voor een buitenstaander is het abacadabra. Wie zou er vóór de opkomst van de smartphone hebben kunnen raden wat killfie betekent? Een killfie is het moderne alternatief voor een natuurlijke dood. Een heroïsche selfie voor een aanstormende trein, leeuw of beer, die tegelijk je laatste daad is. Sterven in […]

Sophie 8e jaargang nr 4, september 2018

Ouders van nu

Er wordt niet meer geravot. Ooit een beproefd middel om stemmingen tussen ouders en kinderen te neutraliseren. Daarna konden de partijen verder met een tabula rasa. Alle opvoedingstijd gaat nu zitten in het voeren van intellectuele gesprekken. Wat met een enkele vingerophef kan worden afgedaan: “Eh! Niks ervan!”, moet nu met argumenten worden onderbouwd. Argumenten leggen echter geen gewicht in de schaal. Conclusies helpen al helemaal niet. “Dat is jóúw conclusie”, zeggen kinderen van nu. […]

Sophie 8e jaargang nr 3, juni 2018

Voorwoord

In de muziek bestaat het genre van de prelude. Ooit was de prelude bedoeld als voorspel op een fuga of suite. Maar in de romantiek werd het een werkje op zichzelf. Tot mijn favorieten behoren de preludes van Chopin, opus 28. Het merkwaardige verschijnsel doet zich voor dat door ze te bundelen die preludes hun zelfstandigheid weer verliezen. Je koopt de bladmuziek van de 24 preludes en je studeert ze allemaal in, tenminste, die preludes […]

Sophie 8e jaargang nr 2, april 2018

Huisje vijgenboompje beestje

Toen het vijftigjarig jubileum van de studentenrevolte uit 1968 bijna op de helft was, besloot ik voor altijd bij mijn lief te blijven en nooit meer te verhuizen. De meetsnoeren vielen mij in lieflijke dreven en mijn erfdeel bekoorde mij. Ik koppelde een monogaam aan een ‘monotoop’ leven en brak met mijn nomadenbestaan, van de ene pastorie naar de andere (als domineeszoon), en van de ene studie naar de andere (noem het generalisme, noem het […]

Sophie 8e jaargang nr 1, februari 2018

Het radijsje Ruud Lubbers

Ferm en koersvast hanteerde Ruud Lubbers twaalf jaar het roer van het schip van staat. En dat was meer dan oké. Maar hoe betrouwbaar hij als stuurman ook was, ik zou niet graag bij hem in de auto hebben gezeten. Lubbers nam het niet zo nauw met paaltjes en vluchtheuvels. Ik vermoed dat zijn rijstijl doorklonk in de aanwijzingen die ik door de telefoon van hem kreeg. Hij navigeerde mij met Jan Hoogland als volgt […]

Sophie 7e jaargang nr 1, februari 2017

Romano Guardini

Boekhandel Wristers handelde in tweedehands theologie, onder het motto: de bibliotheek van een predikant is zijn begrafenisverzekering. Hiermee stimuleerde hij predikanten om onbezorgd te investeren in ‘hun toekomst’. Wellicht heeft hij met dat oogmerk ook zijn biedingen gedaan en als tegenprestatie het leven van predikantsweduwen draaglijk gemaakt. De begrafeniskosten van mijn vader, die predikant is in ruste, zullen er echter niet mee kunnen worden gedekt. Tijdens zijn arbeidzame leven had hij peperdure abonnementen op woordenboeken […]

Sophie 7e jaargang nr 2, april 2017

De schuld van het geboren-zijn

Is vergeving een onmogelijke mogelijkheid? vraagt Renée van Riessen in haar openingsessay, op basis van disputen van Joodse intellectuelen die de concentratiekampen hadden overleefd. Na het lezen van Renée, herlas ik een interview van Germaine Greer met Primo Levi: Levi – Ik heb Het proces van Kafka vertaald voor een Italiaanse literaire reeks (..). Ik ben er ziek van geworden. Toen ik de vertaling af had, kwam ik in een diepe depressie terecht, die zes […]

Sophie 7e jaargang nr 6, december 2017

Mendacium officiosum

Niets dan de waarheid spreken, kan dat? Een hele opgave, zo waarlijk immers helpe mij God, allemachtig. Filosofen zijn nog strenger dan de Bijbel. Ze staan zelfs de noodleugen (mendacium officiosum) niet toe. Met een beetje goede wil kun je dit Latijn echter ook vertalen met beroepsleugen. Er zijn sectoren die met fantaseren hun brood verdienen. Is het dan ook liegen? Denk aan accountants. Zij waarderen iets als goodwill met een getal en daar is […]

Sophie 7e jaargang nr 5, oktober 2017

Esse est percipi

Wat is ‘zijn’ precies? Zijn is waargenomen worden, of in het Kerklatijn van de filosofie: esse est percipi. Dat vond althans de anglicaanse priester Berkeley aan het begin van de Verlichting, toen het pleit tussen empiristen en idealisten nog niet door Kant was beslecht. Geluid bijvoorbeeld is niet iets materieels, zei Berkeley. Het bestaat alleen door het gehoor van de waarnemer. Stel je een bos voor dat helemaal verlaten is. Als daar een tak van […]