Ben je echt vrij in je keuzes?

Illustratie, Ben je echt vrij in je keuzes?

Voor de generatie van Sophie Smit (1994) is de vrijheid van het individu die vijftig jaar geleden werd afgedwongen omgeslagen in haar tegendeel: oneindig veel opties met keuzestress als resultaat, want jouw specifieke keuze moet jou ook nog eens heel bijzonder maken. Kortom, bestaat er wel zoiets als vrijheid?

U had haar natuurlijk direct herkend: Sophie Smit is de iconische Sophie van het eerste nummer van de eerste jaargang uit 2011. We zijn zeven jaargangen verder en Sophie is veranderd van een zestienjarige scholier in een vrouw met een masterdiploma Jeugdstudies na een bachelor Sociale Psychologie. Binnenkort hoopt ze aan haar tweede master beginnen, International Politics aan de Katholieke Universiteit Leuven.

Als ik haar het interview van zeven jaar geleden laat lezen moet ze hardop lachen. “Meisje, hoe moeilijk kun je het jezelf maken! Aan de andere kant: het is wel hoe ik toen was, en eigenlijk nog steeds ben. Ik wil nog steeds alles goed overwegen. Ik herinner me inderdaad dat ik bezig was met dat soort vragen als ‘was ik een moslima geweest als ik in Saoedi-Arabië had gewoond?’ ‘Ook dan had ik mijn ouders geloofd en de leerkracht op school’, zoals ik toen zei. ‘Hoe vrij ben je ten opzichte van wat je verteld wordt?’, is mijn vraag in dat stukje. Goeie vraag.”

Geloof

“Ik beschouw mezelf niet als actief gelovig. Ik kan niet ontkennen dat God bestaat, want dat is niet te bewijzen, maar ik kan tegelijk niet zeggen dat ik geloof. Op de meeste vragen heb ik nooit antwoord gekregen en daarom ben ik geen kerklid. Maar ook dat beschouw ik niet echt als een vrije keuze. Het is een keuze waarmee ik dierbare mensen uit mijn omgeving, mijn ouders bijvoorbeeld, pijn doe. En dat wil je niet. Je wilt mensen geen pijn doen. Ik heb ervoor gekozen om me er nu niet meer mee bezig te houden, maar het idee van geloven laat me niet helemaal los.”

Te veel opties

“Aan mijn master Jeugdstudies ben ik heel bewust begonnen. Ik heb een enorme interesse voor jongeren, omdat ik ervan overtuigd ben dat zij in een levensfase zitten waarin je je achtergrond (of noem het ‘lot’) nog vaarwel kunt zeggen. Ook al kom je uit een minder bevoorrechte positie, als jij in je puberjaren bedenkt dat je verder wilt komen, is die mogelijkheid er nog steeds. Het type baan waar je met deze master vaak terechtkomt vind ik echter minder interessant (gemeente/beleid/advies). Voor mij was het meteen duidelijk na afstuderen dat ik niet zou gaan solliciteren, maar een tussenjaar zou nemen om mijn verdere toekomstplan bewust uit te denken. Dé droom (volgens mij ook een kenmerk van mijn generatie: groot dromen!) is werken voor Amnesty International of een soortgelijke organisatie. Idealiter een baan die zorgt voor kennisoverdracht bij jongeren in landen waar dit (nu nog) niet in vrijheid kan. Op deze manier komen drie aspecten bij elkaar waar ik passie voor heb: jongeren, kennis en kennisoverdracht, en landen of situaties waarin vrijheid beperkt is.

Ik wil mezelf later geen verwijten hoeven maken, doordat ik wel gevoelens van oneerlijkheid had, maar daarmee ben blijven zitten en er niets mee gedaan heb. Bij Amnesty kom je echter niet binnen met Jeugdstudies. Daarom heb ik me nu per september laten inschrijven voor International Politics aan de universiteit van Leuven. Met deze mogelijkheid ben ik heel blij. Alles komt bij elkaar. De psychologische en sociologische kennis die ik door mijn andere studies heb opgedaan kan ik een plaats geven in een nieuwe context. Ik kan me verdiepen in andere culturen en religies. Voor mij is het een perfecte master omdat hij zo mooi aansluit op het werk dat ik ambieer. Het idee dat ik mogelijk op een van de plekken kom waar de meest recente en relevante kennis over de wereld aanwezig is maakt mij nu al enthousiast.

Van het idee dat je heel veel kunt kiezen, krijg ik dus geen stress – ik vind dat heel fijn! Van de praktijk wel. Ik heb qua studie misschien niet de juiste strategie gevolgd. Het ligt in mijn aard om nominaal te lopen [jargon voor ‘alles in één keer halen’], maar dat vergroot niet per se je kansen op de arbeidsmarkt. Het staat veel interessanter op je cv als je allerlei omzwervingen in het buitenland hebt gemaakt. Zo weinig vrij ben je dus, dat zelfs naar het buitenland gaan geen luxe meer is maar dwang! Goed, ik ga gewoon verder met mijn eigen plan. Maar er is natuurlijk wel een kans dat mijn omgeving over een paar jaar roept: ‘Sophie, einde vrijheid! Het wordt nu echt tijd voor een baan’.”

Verder lezen?
De verdere inhoud van dit artikel of deze pagina is voorbehouden aan onze abonnees (u kunt hier inloggen).
Bent u nog geen abonnee, vraagt u dan een proefnummer aan, of registreert u zich direct online voor een abonnement.